Πέμπτη, Αυγούστου 06, 2015

Τί συμβαίνει με τις θητείες στο ΕΣΡ

Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης συγκροτείται από 7 μέλη, εκ των οποίων ένας (1) ορίζεται ως Πρόεδρος και ένας (1) ορίζεται ως Αντιπρόεδρος (άρθρο 2 του Ν. 2863/2000). Η διαδικασία επιλογής τους όμως προϋποθέτει ευρύτατη πολιτική συναίνεση, καθώς τα μέλη αυτά δεν διορίζονται με μονομερή κυβερνητική πράξη, αλλά με ομοφωνία ή πλειοψηφία 4/5 ενός κοινοβουλευτικού οργάνου στο οποίο μετέχουν όλα τα κόμματα της Βουλής (“η Διάσκεψη των Προέδρων”). Αυτό σημαίνει ότι πολύ συχνά λήγουν θητείες μελών και, στη συνέχεια, τα κόμματα δεν είναι έτοιμα να συμφωνήσουν σε νέα πρόσωπα με αποτέλεσμα να εξακολουθούν να υπηρετούν μέλη με ληγμένες θητείες και, ορισμένες αποφάσεις του ΕΣΡ να ακυρώνονται από το Συμβούλιο της Επικρατείας λόγω κακής σύνθεσης του ΕΣΡ. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα η νομολογία του ΣτΕ έχει δεχθεί ότι ακόμη και 23, 5 μήνες αυτοδίκαιη παράταση ληγμένης θητείας δεν είναι αποτελεί “κακή σύνθεση” του οργάνου. Ας δούμε το θέμα πιο αναλυτικά.

Η συνταγματική διάταξη

Όλα ξεκινούν από το άρθρο 101Α του Συντάγματος, το οποίο προστέθηκε με την αναθεώρηση του 2001 και το οποίο αναφέρεται στις 5 συνταγματικά κατοχυρωμένες ανεξάρτητες αρχές (δηλ. την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, την Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών, το Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού και τον Συνήγορο του Πολίτη). Το Σύνταγμα αναφέρει ότι τα μέλη αυτών των αρχών διορίζονται “με ορισμένη θητεία”, δηλαδή δεν υπάρχει ούτε μονιμότητα (όπως στους δημοσίους υπαλλήλους) ούτε ισοβιότητα (όπως στους δικαστές). Η έκταση της θητείας τους εναπόκειται να καθοριστεί από τον κοινό νομοθέτη. Το Σύνταγμα αναφέρει επίσης ότι η επιλογή των προσώπων που στελεχώνουν τις ανεξάρτητες αρχές γίνεται με απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλης και “με επιδίωξη ομοφωνίας ή πάντως με την αυξημένη πλειοψηφία των τεσσάρων πέμπτων των μελών της”. Αυτό σημαίνει ότι η Διάσκεψη των Προέδρων αποφασίζει τουλάχιστον με τα 4/5 που αφορούν το σύνολο των μελών της, όχι τα “παρόντα” κατά την συνεδρίαση. Ρητά το Σύνταγμα αναφέρει ότι “τα σχετικά με τη διαδικασία επιλογής ορίζονται από τον Κανονισμό της Βουλής”.

Ο Κανονισμός της Βουλής

Πάμε λοιπόν στον Κανονισμό της Βουλής (ΚαΒ). Κεφάλαιο Δ', “Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής” (ΔτΠ). Αυτό το όργανο αποτελείται από το Προεδρείο της Βουλής (ΠτΒ + 6 Αντιπρόεδροι) συν τους διατελέσαντες Προέδρους της Βουλής (εφόσον είναι βουλευτές: Ευ. Μεϊμαράκης), συν τους Προέδρους των διαρκών επιτροπών, συν τον Πρόεδρο της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας (= σημερινή ΠτΒ), συν τους Προέδρους των κοινοβουλευτικών ομάδων και, εάν υπάρχουν τουλάχιστον 5 ανεξάρτητοι βουλευτές, έναν εκπρόσωπό τους (σήμερα, δεν υπάρχουν). Αυτή τη στιγμή, η ΔτΠ αποτελείται από 21 άτομα, από όλα τα κόμματα της Βουλής. Η αρμοδιότητα της ΔτΠ που αφορά την επιλογή των μελών των ανεξάρτητων αρχών ορίζεται από το άρθρο 14 στοιχείο (δ) του ΚαΒ, το οποίο ορίζει ότι η ΔτΠ “επιλέγει με εισήγηση του Προέδρου της Βουλής ομοφώνως, άλλως με πλειοψηφία των 4/5 των μελών της, τα μέλη των κατά το άρθρο 101 Α του Συντάγματος Ανεξάρτητων Αρχών και μπορεί σε όσες περιπτώσεις το προβλέπει ο νόμος να ανακαλεί την επιλογή και να αποφασίζει την αντικατάσταση μέλους ή του συνόλου των μελών ανεξάρτητης αρχής, με την ίδια πλειοψηφία ή να αποφασίζει την έκπτωσή τους συνεπεία τελεσίδικης καταδίκης για τις αναφερόμενες στο άρθρο 3 παρ.4 του ν.3051/2002 πράξεις ή την αποδοχή της παραίτησής τους.”



Η νόμιμη διάρκεια της θητείας

Οι διατάξεις που αφορούν την στελέχωση των ανεξάρτητων αρχών βρίσκονται στους επιμέρους ιδρυτικούς τους νόμους, ενώ κωδικοποιούνται στον νόμο – σκούπα Ν.3051/2002. Στην αρχική μορφή του, ο Ν.3051 ανέφερε ότι η θητεία των μελών των ανεξάρτητων αρχών “είναι τετραετής και ανανεώνεται με τρόπο που διασφαλίζει τη συνέχεια της λειτουργίας των ανεξάρτητων αρχών, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 5 του παρόντος.” Επίσης στην προϊσχύουσα μορφή του ο Ν.3051 ανέφερε ότι τα μέλη των ανεξάρτητων αρχών “δεν επιτρέπεται να επιλέγονται για περισσότερες από δύο θητείες, διαδοχικές ή μη.” Με την ερμηνευτική διάταξη του Ν.3979/2011 (άρθρο 57 παρ. 1), ορίστηκε ότι “κατά την αληθή έννοια της διάταξης” η αυτοδίκαιη παράταση της θητείας των μελών του Ε.Σ.Ρ. “καλύπτει ισόχρονο διάστημα μέχρι το διορισμό των νέων μελών κατά την παράγραφο 2 εδάφιο α' του ίδιου ως άνω άρθρου και είναι επιτρεπτή επί όσο χρόνο δεν έχουν ορισθεί τα νέα μέλη”. Όμως, το Συμβούλιο της Επικρατείας που έχει ήδη δικάσει πολλές υποθέσεις που αφορούν την νομιμότητα της σύνθεσης του ΕΣΡ, έχει ήδη κρίνει ότι η παράταση της θητείας των μελών, καθώς το Σύνταγμα στο άρθρο 101Α αναφέρεται σε “ορισμένη θητεία”, είναι μεν ανεκτή, “μόνο όμως για εύλογο χρονικό διάστημα, το οποίο κρίνεται κατά τις εκάστοτε συντρέχουσες περιστάσεις. Τούτου έπεται ότι μετά την πάροδο του εύλογου χρόνου, το Σύνταγμα δεν ανέχεται πλέον την παράταση της θητείας των μελών της ανεξάρτητης αρχής, η οποία δεν διαθέτει από το χρονικό αυτό σημείο και εφεξής νόμιμη συγκρότηση”. Με αυτό το σκεπτικό, το ΣτΕ έκρινε αντισυνταγματική την διάταξη του Ν.3979/2011 που παρέτεινε για μία ακόμη τετραετία την θητεία των μελών του Ε.Σ.Ρ. που είχε ήδη λήξει. Πάντως, με την απόφαση 1239/2015 του Δ' Τμήματος, κρίθηκε ότι η παράταση της θητείας κατά 23,5 μήνες μετά την λήξη της είναι συνταγματικώς ανεκτή, διότι αυτό το χρονικό διάστημα “είναι, πάντως, μικρότερο του ημίσεος της τετραετούς θητείας του ΕΣΡ, το οποίο κρίνεται εύλογο από την άποψη αυτή”. Υπήρξε και η μειοψηφία μιας συμβούλου, ενώ τελικά το Δ' Τμήμα λόγω “της σπουδαιότητας του προπεριγραφέντος ζητήματος και ενόψει αντίθετης νομολογίας (βλ. ΣτΕ Δ' 1090/2015 με την οποία ακυρώθηκε, λόγω κακής συγκρότησης, πράξη του ΕΣΡ εκδοθείσα σιτς 10.10.2011 με τη συμμετοχή του ....) το Τμήμα, υπό την παρούσα πενταμελή σύνθεση, κρίνει ότι η υπόθεση πρέπει να παραπεμφθεί (...) στην επταμελή σύνθεση αυτού”. Εντός του ανεκτού, είχε κρίνει και η Ολομέλεια του ΣτΕ (απόφαση 3515/2013) ότι κινείται και η επί 22 μήνες παραμονή μέλους του ΕΣΡ μετά την λήξη της θητείας του (επρόκειτο για τον κ. Τσουράκη που είχε επιλεγεί το 2005). Οπότε η κρίση αυτή δεν είναι τελική. Το νόημα είναι ότι το ΣτΕ έχει θέσει όρια στην νομοθετική επέκταση της θητείας των μελών του ΕΣΡ, αλλά τα όρια αυτά κρίνονται από το ανώτατο δικαστήριο, κατά περίπτωση (case by case).

Με το άρθρο 61 παρ. 2 του ν. 4055/2012 (Α΄51/12.3.2012), επετράπη η αυτοδίκαιη παράταση της θητείας των μελών των ανεξαρτήτων αρχών για έξι, το πολύ, μήνες. Αυτό επικαλέστηκε και η μειοψηφία της Ολομέλεια του ΣτΕ στην ανωτέρω απόφαση 3515/2013 για να διαφωνήσει ως προς το ότι οι 22 μήνες είναι “εύλογος χρόνος” και ανεκτή η παράταση της θητείας του μέλους. Περαιτέρω, το άρθρο 110 παρ. 12 του αυτού ν. 4055/2012 ορίζει τα εξής: «Μεταβατικές διατάξεις. … Από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου λήγει η θητεία των μελών των προβλεπόμενων από το Σύνταγμα ανεξάρτητων αρχών, που έχουν επιλεγεί από τη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής και έχουν υπηρετήσει ως τακτικά ή αναπληρωματικά μέλη στην ίδια αρχή συνολικά για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της οκταετίας. Για όσα από τα υπηρετούντα μέλη δεν έχουν συμπληρώσει οκταετία, από την αρχική επιλογή τους, η θητεία τους παρατείνεται μέχρι τη συμπλήρωση της οκταετίας. Η αντικατάσταση των αποχωρούντων κατά τα ανωτέρω μελών πραγματοποιείται μέσα σε έξι (6) μήνες από την έναρξη ισχύος του νόμου. Μέχρι την αντικατάσταση παρατείνεται η θητεία των αποχωρούντων», ενώ, κατά το άρθρο 113 του αυτού νόμου, «Η ισχύς του παρόντος νόμου αρχίζει από την 2α Απριλίου 2012, εκτός των διατάξεων του άρθρου 110, στις οποίες ορίζεται διαφορετικός χρόνος έναρξης ισχύος».

Η εξάμηνη προθεσμία παρατάθηκε με αλλεπάλληλους νόμους, για να διαφυλαχθεί η νομιμότητα των αποφάσεων του ΕΣΡ, μετά το 2012: Με το άρθρο 26 παρ.1 του Ν.4151/2013 (ΦΕΚ Α 103 29.4.2013) ορίζεται ότι: "1. Η προθεσμία του τρίτου εδαφίου της παρ. 12 του άρθρου 110 του ν. 4055/2012 (Α` 51), όπως ισχύει μετά την τροποποίηση της με το άρθρο δεύτερο του ν. 4226/2013 (Α`49), παρατείνεται από τη λήξη της για διάστημα τριών μηνών." Με το άρθρο 13 Ν.4237/2014,ΦΕΚ Α 36/12.2.2014,ορίζεται ότι: "1. Η προθεσμία του τρίτου εδαφίου της παρ. 12 του άρθρου 110 του ν. 4055/2012 (Α` 51), όπως ισχύει μετά την τροποποίηση της με την παρ. 2 του άρθρου 108 του ν. 4172/2013 (Α` 67), παρατείνεται από τη λήξη της για διάστημα έξι (6) μηνών. 2. Η διάταξη της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου εφαρμόζεται αναδρομικά από τη λήξη της εξάμηνης παράτασης της παρ. 2 του άρθρου 108 του ν. 4172/2013". Με το άρθρο 12 παρ.3 του Ν. 4081/2012 (ΦΕΚ Α΄ 184/27.09.2012)ορίζεται ότι: " 3. Η προθεσμία του τρίτου εδαφίου της παρ. 12 του άρθρου 110 του ν. 4055/2012 παρατείνεται από τη λήξη της για διάστημα τριών (3) μηνών." Κατά την παρ.3 άρθρου 166 Ν.4099/2012,ΦΕΚ Α 250/20.12.2012:" Η προθεσμία του τρίτου εδαφίου της παρ. 12 του άρθρου 110 του ν. 4055/2012, όπως ισχύει μετά την τροποποίηση της με την παράγραφο 3 του άρθρου 12 του ν. 408/2012, παρατείνεται απο τη λήξη της για διάστημα σαράντα πέντε (45) ημερών". Κατά το άρθρο δεύτερο Ν.4126/2013,ΦΕΚ Α 49/28.2.2013 "Η προθεσμία του τρίτου εδαφίου της παρ. 12 του άρθρου 110 του ν. 4055/2012 (Α` 51), όπως ισχύει μετά την τροποποίηση της με την παρ. 3 του άρθρου 166 του ν. 4099/2012 (Α` 250), παρατείνεται από τη λήξη της για διάστημα δύο (2) μηνών". Κατά το άρθρο 108 παρ.2 Ν.4172/2013,ΦΕΚ Α 167/23.7.2013: " Η προθεσμία του τρίτου εδαφίου της παρ. 12 του άρθρου 110 του ν. 4055/2012 (Α` 51), όπως ισχύει μετά την τροποποίηση της με το άρθρο 26 του ν. 4151/2013 (Α`103),παρατείνεται από τη λήξη της για διάστημα έξι (6) μηνών". Κατά το άρθρο 10 Ν.4271/2014,ΦΕΚ Α 144/28.6.2014: "Η προθεσμία του τρίτου εδαφίου της παρ. 12 του άρθρου 110 του ν. 4055/2012 (Α΄51), όπως ισχύει μετά την τροποποίησή της με την παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 4237/2014 (Α΄36), παρατείνεται από τη λήξη της για διάστημα έξι (6) μηνών. 2. Η διάταξη της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου εφαρμόζεται αναδρομικά από τη λήξη της εξάμηνης παράτασης της παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 4237/2014". Κατά το άρθρο 109 Ν. 4316/2014,ΦΕΚ Α 270/24.12.2014: "1. Η προθεσμία του τρίτου εδαφίου της παρ. 12 του άρθρου 110 του ν. 4055/2012 (Α51), όπως ισχύει μετά την τροποποίησή της με την παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 4271/2014 (Α΄144), παρατείνεται και ως προς τους Προέδρους των Ανεξάρτητων Αρχών από τη λήξη της για διάστημα τριών (3) μηνών. 2. Η διάταξη της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου εφαρμόζεται αναδρομικά από τη λήξη της εξάμηνης παράτασης της παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 4271/2014".

Σύμφωνα με τις σήμερα ισχύουσες διατάξεις του Ν.3051/2002, η απόφαση της ΔτΠ αποστέλλεται στον αρμόδιο Υπουργό, ο οποίος προβαίνει εντός 15 ημερών στον διορισμό των επιλεγέντων μελών των ανεξάρτητων αρχών. Άλλες κρίσιμες διατάξεις του άρθρου 3 του Ν.3051/2002, όπως ισχύουν σήμερα: η θητεία των μελών είναι εξαετής χωρίς δυνατότητα ανανέωσης”, “σε περίπτωση θανάτου, παραίτησης ή έκπτωσης μέλους ανεξάρτητης αρχής διορίζεται νέο μέλος για το υπόλοιπο της θητείας. Στις μονοπρόσωπες αρχές [δηλ. στον Συνήγορο του Πολίτη] το μέλος διορίζεται για πλήρη θητεία.” “Η θητεία των μελών των ανεξάρτητων αρχών παρατείνεται αυτοδίκαια μέχρι τον διορισμό νέων. Ο χρόνος παράτασης της θητείας δεν μπορεί να υπερβεί σε κάθε περίπτωση τους έξι μήνες. Σε περίπτωση που ο Πρόεδρος, ο Αντιπρόεδρος και τα μέλη, καθώς και τα αντίστοιχα αναπληρωματικά μέλη Ανεξάρτητης Αρχής εκλείψουν ή αποχωρήσουν για οποιονδήποτε λόγο ή παραιτηθούν ή απολέσουν την ιδιότητα, βάσει της οποίας ορίστηκαν, η Αρχή συνεχίζει να έχει νόμιμη συγκρότηση μέχρι τον διορισμό νέων, εφόσον τα λοιπά μέλη επαρκούν για το σχηματισμό απαρτίας. Στην περίπτωση αυτή τα καθήκοντα του προέδρου ασκούνται από τον Αντιπρόεδρο της Αρχής ή σε περίπτωση ελλείψεώς τους από τον αναπληρωτή τους ή από μέλος που ορίζεται από την Ολομέλεια της Αρχής.

Η πρώτη ακύρωση από το ΣτΕ λόγω λήξης θητείας

Η πρώτη σχετική απόφαση του ΣτΕ ήταν η 1098/2011 (Δ' Τμήμα, 7μελής Σύνθεση). Παρά την μεταγενέστερη ανεκτικότητα του ΣτΕ, η πρώτη αυτή απόφαση ακύρωσε πράξη του ΕΣΡ λόγω μόλις 8μηνης “αυτοδίκαιης” παράτασης της θητείας μελών του ΣτΕ. 8. Με την απόφαση 13094/Ε/31.5.2002 του Υπουργού Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (Β΄ 687/3.6.2002), συγκροτήθηκε το ΕΣΡ, βάσει των διατάξεων του άρθρου 101Α του Συντάγματος και του άρθρου 2 του ν. 2863/2000, με την εξής σύνθεση: Ι. Λασκαρίδης - Πρόεδρος, Δ. Χαραλάμπης - Αντιπρόεδρος και Ε. Δεμίρη και Γ. Παπακώστας, ως μέλη με τετραετή θητεία, ενώ, ως μέλη με τριετή θητεία, ορίσθηκαν οι Ι. Αυδή – Καλκάνη, Ρ. Μορώνης και Α. Καρράς, ο οποίος παραιτήθηκε και αντικαταστάθηκε από το Ν. Κουράκη, με την απόφαση 9822/Ε/25.5.2004 του Υπουργού Επικρατείας, Β΄ 811. Στη συνέχεια, με την απόφαση 21432/ 24.10.2005 του Υπουργού Επικρατείας (Β΄ 1548), διορίσθηκαν ως τακτικά μέλη του ΕΣΡ οι Ι. Αυδή – Καλκάνη, Ν. Κουράκης και Κ. Τσουράκης (προφανώς λόγω λήξεως της θητείας των τριών μελών του ΕΣΡ που είχαν εκλεγεί με τριετή θητεία με την προαναφερθείσα, από 31.5.2002, απόφαση). Εξάλλου, με το έγγραφο 4719/22.3.2006 του Προέδρου του ΕΣΡ, που περιήλθε στη Βουλή των Ελλήνων στις 23.3.2006, γνωστοποιήθηκε προς την Πρόεδρο της Βουλής η επικείμενη λήξη της θητείας των μελών του ΕΣΡ Ι. Λασκαρίδη, Ε. Δεμίρη και Γ. Παπακώστα. Τέλος με την από 14.2.2008 απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων, επελέγησαν ως μέλη του ΕΣΡ, μεταξύ άλλων, οι Ι. Λασκαρίδης, ως Πρόεδρος και οι Ε. Δεμίρη και Γ. Παπακώστας ως τακτικά μέλη, οι οποίοι και διορίσθηκαν με την απόφαση 6194/Ια/28.2.2008 του Υπουργού Επικρατείας (ΦΕΚ 91/28.2.2008, τεύχος Υπαλλήλων Ειδικών Θέσεων και Οργάνων Διοίκησης Φορέων του Δημοσίου και Ευρύτερου Δημόσιου Τομέα). Μια επιχείρηση προσέφυγε στο ΣτΕ εναντίον μιας απόφασης του ΕΣΡ που εληφθη στις 13.2.2007, με το επιχείρημα ότι απόφαση του ΕΣΡ είναι μη νόμιμη, διότι μετείχαν στη σύνθεση του συλλογικού αυτού οργάνου οι Ι. Λασκαρίδης, Ε. Δεμίρη και Γ. Παπακώστας, η τετραετής θητεία των οποίων είχε ήδη λήξει από τον Ιούνιο του 2006, χωρίς να έχουν ακόμη ορισθεί, κατά τον κρίσιμο χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης πράξης (13.2.2007), τα νέα μέλη του ΕΣΡ. Τότε, το ΣτΕ έκρινε ότι η μη επιλογή των νέων μελών του ΕΣΡ από τη ΔτΠ και η παράταση της θητείας των παλαιών μελών επί 8 και πλέον μήνες μετά τη λήξη της θητείας τους υπερβαίνουν τον εύλογο χρόνο κατά τον οποίον θα ήταν συνταγματικώς ανεκτή η εν λόγω παράταση. Στην απόφαση αναφέρεται ότι “το ΕΣΡ έλαβε την προσβαλλόμενη απόφαση υπό μη νόμιμη συγκρότηση, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα. Αν και, κατά την προεκτεθείσα άποψη της μειοψηφίας, το ΕΣΡ δεν εστερείτο νόμιμης συγκροτήσεως εκ του ότι δεν είχαν ακόμη επιλεγεί τα νέα μέλη και ότι συνεχιζόταν η θητεία των ως άνω μελών· κατά την ειδικότερη δε άποψη των Παρέδρων, σε κάθε περίπτωση, το χρονικό διάστημα των 8 μηνών που μεσολάβησε μεταξύ της λήξης της θητείας αυτών και της έκδοσης της προσβαλλόμενης πράξης παρίσταται εύλογο, ενόψει και των αντικειμενικών δυσχερειών επιλογής των νέων μελών από την αυξημένη πλειοψηφία των 4/5 των μελών της ΔτΠ, οργάνου πολυπληθούς και αποτελούμενου από το σύνολο των κοινοβουλευτικών δυνάμεων.

Στροφή στη νομολογία

Ωστόσο, σύντομα το ΣτΕ αναδιπλώθηκε ως προς τον χρόνο αυτοδίκαιης παράτασης που θεωρεί “εύλογο” κι επομένως συνταγματικά ανεκτό. Με την απόφαση 3914/2013 (Δ' Τμήματος) ελήφθη υπόψη ότι οι Ι. Λασκαρίδης – Πρόεδρος του ΕΣΡ, Ε. Δεμίρη και Γ. Παπακώστας, μέλη αυτού, επαναδιορίσθηκαν με την απόφαση 6194/Ια/28.2.2008 του Υπουργού Επικρατείας (ΦΕΚ 91/28.2.2008, τεύχος Υπαλλήλων Ειδικών Θέσεων και Οργάνων Διοίκησης Φορέων του Δημοσίου και Ευρύτερου Δημόσιου Τομέα), με τετραετή θητεία, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 2 του ν. 3051/2002. Ως εκ τούτου, κατά το χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης πράξης (22.3.2011) δεν είχε παρέλθει τετραετία από τον επαναδιορισμό τους και δεν ετίθετο ζήτημα νόμιμης συγκρότησης του ΕΣΡ λόγω της συμμετοχής των τριών αυτών μελών στη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης. Το πρόβλημα αφορούσε τη λήψη της θητείας του κ. Κ. Τσουράκη, ο οποίος είχε διορισθεί ως τακτικό μέλος της ανεξάρτητης αυτής αρχής με την απόφαση 21432/24.10.2005 του Υπουργού Επικρατείας (Φ.Ε.Κ. Β΄ 1548/9.11.2005), ομοίως με τετραετή θητεία, από τη λήξη της οποίας μεσολάβησαν 17 περίπου μήνες μέχρι την έκδοση της προσβαλλόμενης πράξης (22.3.2011). Εδώ το ΣτΕ άλλαξε στάση κρίνοντας ότι: “το δε χρονικό αυτό διάστημα των 17 περίπου μηνών κείται εντός του ευλόγου χρόνου κατά τον οποίον είναι συνταγματικώς ανεκτή η παράταση της θητείας των μελών των ανεξαρτήτων αρχών, ενόψει του σκοπού που το Σύνταγμα αναθέτει σε αυτές και της, κατά το άρθρο 101 Α παρ. 2 Συντάγματος, αυξημένης πλειοψηφίας των τεσσάρων πέμπτων των μελών της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής που απαιτείται για την επιλογή των μελών των εν λόγω αρχών (πρβ. ΣτΕ Ολομ. 3515/2013). Αβασίμως, κατόπιν αυτών, προβάλλεται με την κρινόμενη αίτηση και το δικόγραφο προσθέτων λόγων ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ελήφθη από όργανο που εστερείτο νόμιμης συγκρότησης, λόγω της συμμετοχής των Ι. Λασκαρίδη, Ε. Δεμίρη, Γ. Παπακώστα και Κ. Τσουράκη.

Αντίστοιχα κρίθηκε και το επόμενο έτος από το ΣτΕ, με την απόφαση 1217/2013 (Δ' Τμήματος), στην οποία δικάστηκε ο ισχυρισμός ότι η προσβαλλόμενη απόφαση έπασχε, διότι κατά την επίμαχη συνεδρίαση της 15ης.5.2007 του Ε.Σ.Ρ., κατά την οποία ελήφθη η απόφαση αυτή, μετείχαν στην σύνθεση του Συμβουλίου τέσσερα μέλη (Ι. Λασκαρίδης, Δ. Χαραλάμπης, Ε. Δεμίρη και Γ. Παπακώστας), των οποίων η θητεία είχε λήξει από τον Ιούνιο του έτους 2006 [δεδομένου ότι τα μέλη αυτά διορίσθηκαν με τετραετή θητεία με την υπ’ αριθμ. 13094/Ε/31.5.2002 απόφαση του Υπουργού Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (Β΄ 687/3.6.2002)]. Το ΣτΕ έκρινε ότι το “ ως άνω χρονικό διάστημα των 11 περίπου μηνών, όμως, το οποίο μεσολάβησε από την λήξη της θητείας των εν λόγω μελών του Ε.Σ.Ρ. μέχρι την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως, κείται εντός του ευλόγου χρόνου, κατά τον οποίο είναι συνταγματικώς ανεκτή η παράταση της ληξάσης θητείας των μελών των ανεξαρτήτων αρχών, εν όψει του σκοπού που το Σύνταγμα αναθέτει στις αρχές αυτές και της, κατά το άρθρο 101 Α παρ. 2 Συντάγματος, αυξημένης πλειοψηφίας των τεσσάρων πέμπτων των μελών της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής που απαιτείται για την επιλογή των μελών των εν λόγω αρχών (πρβλ. ΣτΕ 3515/2013 Ολομ., 3914/2013). Συνεπώς, τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα με την υπό κρίση αίτηση είναι απορριπτέα.”

Ακολούθησαν κι άλλες αποφάσεις, μέχρι φέτος την 1249/2015 που δέχθηκε ότι οι 23,5 μήνες είναι “εύλογος χρόνος”.


Η σημερινή σύνθεση του ΕΣΡ

Με την απόφαση του Υπουργού Επικρατείας 6194/Ια/28.2.2008 ορίστηκε μέλος ο κ. Κ.Αποστολάς. Η θητεία του έχει παραταθεί μέχρι τη συμπλήρωση 8ετίας σύμφωνα με τον ν.4055/2012, όπως έχει γίνει δεκτό σύμφωνα με την απόφαση 4172/2014 του ΣτΕ (Δ' Τμήματος). Επομένως ως τον Μάρτιο του 2016.

Με την απόφαση ΥΠΠΟΤ/ΔΙΟΙΚ/9024/27.1.2011 του Αναπληρωτή Υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού κ. Τηλέμαχου Χυτήρη, με θέμα “Διορισμός Αντιπροέδρου και τακτικού μέλους του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης” ορίστηκε αντιπρόεδρος η κ. Ορσαλία (Λίνα) Αλεξίου και τακτικό μέλος ο κ. Γ.Στεφανάκης. Σύμφωνα με την απόφαση “η θητεία των ανωτέρω προσώπων είναι τετραετής” και η απόφαση αναρτήθηκε στη Διαύγεια στις 15.2.2011. Επομένως, κατά ενώ η τετραετία έχει παρέλθει, κατά τον Ν.4055/2012 η θητεία αυτών των μελών έχει παραταθεί επί οκταετία, άρα ως το 2019.

Στις 10.12.2012, με απόφαση του Υφυπουργού κ. Σίμου Κεδίκογλου ορίστηκε μέλος του Ε.Σ.Ρ. με εξαετή θητεία ο Άρης Σταθάκης, ο οποίος όμως απεβίωσε τον Ιούνιο του 2014, σε ηλικία 71 ετών. Στη θέση του ορίστηκε στις 12.12.2014 με απόφαση της Υφυπουργού κ. Σοφίας Βούλτεψη, ως μέλος του Ε.Σ.Ρ., για το υπόλοιπο της θητείας του, η κ. Δήμητρα Παπαδοπούλου – Κλαμαρή.

Η θητεία του προέδρου του ΕΣΡ κ. Λασκαρίδη και των μελών Ι. Παπακώστα και Ε.Δεμίρη έληξε στις 16.4.2015, οπότε τελείωσαν οι ανανεώσεις των εξάμηνων νομοθετικών παρατάσεων. Όπως αναφέρει ο Ν.3051/2002, όταν ο Πρόεδρος δεν υπάρχει αναπληρώνεται από τον Αντιπρόεδρο.

Άρα, αυτήν την στιγμή υπηρετούν νόμιμα τέσσερα μέλη του Ε.Σ.Ρ. και πρέπει να επιλεγούν από την ΔτΠ άλλα τρία, ώστε να συμπληρωθεί ο αριθμός της 7μελούς Ολομέλειας του Ε.Σ.Ρ. Είναι άλλο όμως το ζήτημα της νομιμότητας κι άλλο αυτό της ευρύτερης δημοκρατικής νομιμοποίησης, στο οποίο βασίζει την αυθεντία της κάθε ανεξάρτητη αρχή.







9 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Αλλόκοτο κείμενο. Το πρώτο 99% παρουσιάζει με εξαιρετική ενάργεια και σαφήνεια τα επιχειρήματα υπέρ της μόνης νομικά ορθής άποψης, και ξαφνικά στο τέλος, σαν από άλλη γραφίδα, πετάγεται ο χρησμός "άλλο όμως το ζήτημα της νομιμότητας κι άλλο αυτό της ευρύτερης δημοκρατικής νομιμοποίησης, στο οποίο βασίζει την αυθεντία της κάθε ανεξάρτητη αρχή". Μπα, ώστε έτσι; Χάριν μιάς αορίστως "ευρύτερης νομιμοποίησης", διαφορετικής από εκείνη που λεπτομερώς ορίζει το Σύνταγμα, να εκδιωχθούν λοιπόν πρόωρα κάποια μέλη που είχαν εκλεγεί με την προβλεπόμενη πλειοψηφία για πλήρη θητεία; Κάθε αλλαγή κυβέρνησης θα επιτρέπει την ανανέωση ολόκληρης της σύνθεσης ανεξάρτητα από το χρόνο αρχικής εκλογής; Και μετά θα εξακολουθήσει να λέγεται "ανεξάρτητη αρχή" αυτό το πράγμα;

e-Lawyer είπε...

Μπορούν να μην διωχθούν, αλλά αντιθέτως να επανεκλεγούν από την Διάσκεψη, ενδυναμώνοντας τη δημοκρατική νομιμοποίηση της θητείας τους. :-)

Moschonis είπε...

Δυστυχώς θα συμφωνήσω με τον Ανώνυμο.
Ποιος ο λόγος ανακίνησης του θέματος από την κυβέρνηση αν είναι να επανεκλεγούν; Ορίστηκαν με δημοκρατική νομιμοποίηση και δε δημοσιεύτηκαν συμπεριφορές τους που να ωθήσουν τη Διάσκεψη σε απομάκρυνσή τους.
Σίγουρα συνεχείς παρατάσεις και τροποποιήσεις επί τροποποιήσεων δε τιμούν την Αρχή αλλά αυτό είναι άλλο θέμα και άλλο είναι η εντύπωση που δημιουργείται στην κάθε Βουλή ότι μπορεί να κινείται όπως θέλει όποτε θέλει.
Συμπερασματικά, η Αρχή έχει ήδη απολέσει, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, την ανεξαρτησία της με αποτέλεσμα να δίδεται στον καθένα δικαίωμα αμφισβήτησης της αυθεντίας της.
Ευχαριστώ

e-Lawyer είπε...

Δεν λέει αυτό ο ανώνυμος. Με εμένα συμφωνείτε.

Ανώνυμος είπε...

Διάβασα με μεγάλο ενδιαφέρον το άρθρο σας για τις θητείες του ΕΣΡ και σας συγχαίρω για την πληρέστατη και τεκμηριωμένη ανάπτυξη του θέματος και της νομικής προβληματικής των μακρόχρονων παρατάσεων των θητειών των μελών ΑΑ. Με προβληματίζει ένα σημείο και θα ήθελα να σταθώ σε αυτό, γνωρίζοντας και την ανέκαθεν ευαισθησία σας σε θέματα Ανεξάρτητων Αρχών: Καταλαβαίνω ότι αναφορικά με τη σημερινή σύνθεση του ΕΣΡ δέχεστε ότι οι θητείες τριών εξ αυτών παρατείνονται μετά το πέρας της τετραετίας, έως τη συμπλήρωση οκταετίας, δηλαδή για μία ακόμη πλήρη θητεία, σύμφωνα με τον ν. 3051/2002, χωρίς να μεσολαβήσει νέα διαδικασία εκλογής. Νομικό έρεισμα βρίσκει η εν λόγω άποψη στη μεταβατική διάταξη του άρθρου 110 παρ. 12 ν. 4055/2012, σύμφωνα με την οποία για όσα από τα υπηρετούντα μέλη δεν έχουν συμπληρώσει οκταετία από την αρχική επιλογή τους η θητεία τους παρατείνεται μέχρι τη συμπλήρωση οκταετίας.

Η υιοθέτηση μίας τέτοιας ερμηνείας σημαίνει ότι η παράταση θητείας θα είναι τουλάχιστον ίσης διάρκειας με την πλήρη θητεία του ν. 3051/2002 (τετραετής), χωρίς να έχει ακολουθηθεί η προβλεπόμενη για την ανανέωση διαδικασία, είτε του ν. 4055/2012 (εξαετής), ο οποίος σημειωτέον δεν προβλέπει ανανέωση θητείας. Σε περιπτώσεις μάλιστα μελών Ανεξάρτητων Αρχών που έχουν εκλεγεί για το υπόλοιπο θητείας παραιτηθέντος μέλους, όπως η Συνήγορος του Πολίτη που εξελέγη για το υπόλοιπο της θητείας του Γ. Καμίνη, μία τέτοια ερμηνεία έχει ως συνέπεια η παράταση να ξεπερνάει σε διάρκεια ακόμη και αυτήν την αρχική θητεία.

Μία τέτοια ερμηνεία, με βάση την οποία απονέμεται στην ουσία ως μπόνους δια νόμου μία επιπλέον θητεία, εγείρει κατά τη γνώμη μου σοβαρά ζητήματα αντισυνταγματικότητας. Πέρα από τα γνωστά ισχύοντα περί του ορισμένου της θητείας των μελών των ΑΑ και της σημασίας της διαδικασίας εκλογής για τη διαφύλαξη της ανεξαρτησίας των ΑΑ, το μέγεθος των ζητημάτων αντισυνταγματικότητας γίνεται εύληπτο, αν συγκριθεί η παράταση της θητείας χωρίς νέα εκλογή με τη με νόμο παράταση της θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας που έχει λήξει, χωρίς να αποφασίσει η Βουλή. Όσο αδιανόητη και αν είναι μία διαδικασία εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας υπ’ αυτές τις συνθήκες άλλο τόσο είναι και η παραμονή μελών ΑΑ.

Εντύπωση προκαλεί βεβαίως εν προκειμένω η στάση του ΣτΕ, το οποίο στην απόφαση 4172/2014 του Δ Τμήματος (βλ. και 3070/2014) δέχεται εντελώς απροβλημάτιστα ως προς τη συνταγματικότητά του την εφαρμογή του β εδαφίου του άρθρου 110 παρ. 12 ν. 4055/2012 και την παράταση έως τη συμπλήρωση οκταετίας μίας τετραετούς θητείας, ενώ έχει ήδη κριθεί αντισυνταγματική (3515/2013/2013 ΣτΕΟλ) και ως εκ τούτου ανίσχυρη η διάταξη του άρθρου 57 παρ. 1 ν. 3979/2011, με το σκεπτικό ότι παρέχει τη δυνατότητα της αυτοδίκαιης τετραετούς παράτασης της θητείας των μελών του ΕΣΡ.

e-Lawyer είπε...

Ευχαριστώ για τις παρατηρήσεις, αλλά μου διαφεύγει ο λόγος για τον οποίο η ανανέωση με τον νόμο του 2012 είναι αντίθετη προς το Σύνταγμα. Το δικαιοσυγκριτικό επιχείρημα που παραλληλίζει το θέμα με την παράταση θητείας του ΠτΔ δεν φαίνεται κατάλληλο γιατί η θητεία του ΠτΔ ορίζεται πενταετής από το ίδιο το Σύνταγμα ενώ η θητεία των ΑΑ ορίζεται απλώς ως ορισμένη από το Σύνταγμα, χωρίς συνταγματικό προσδιορισμό της διάρκειάς της, αποστολή που αφορά τον κοινό νομοθέτη, Επιπλέον, η εκλογή του ΠτΔ είναι λεπτομερώς καταστροθείσα στο Σύνταγμα και, στην δυσκολότερη περίπτωση απαιτεί πλειοψηφία 2/3 κι όχι ομοφωνία ή 4/5 της διάσκεψης (δηλ και πάλι των κομμάτων ουσιαστικά) όπως προβλέπεται για τις ΑΑ. Έτσι, ενώ η νομοθετική παράταση της θητείας του ΠτΔ θα αντέκειτο σε συγκεκριμένες συνταγματικές διατάξεις, η νομοθετική παράταση της θητείας των δυσκολότερα από τον ΠτΔ εκλεγόμενων μελών των ΑΑ φαίνεται να γνωρίζει ως συνταγματικό όριο μόνο τον "εύλογο χρόνο", έννοια ρευστότατη και κατά περίπτωση εκτιμώμενη.

Δεν θεωρώ αντισυνταγματικό το γεγονός ότι ο κοινός νομοθέτης αποφάσισε να τελειώσει η θητεία των παλαιότερων στελεχών των ΑΑ οριστικά πια το 2019. Αντίθετα, φαίνεται ότι ο νομοθέτης θέλει να τελειώσει οριστικά με αυτές τις διαδικασίες ως τότε, χρόνο επαρκή για να εμφανιστούν νεότερα πρόσωπα για την στελέχωση των ΑΑ, ίσως και μετά από πιθανή συνταγματική αναθεώρηση ως τότε, των σχετικών, ανορθολογικών συνταγματικών διατάξεων.

e-Lawyer είπε...

*καταστρωθείσα

Ανώνυμος είπε...

[διαφορετικός Ανώνυμος από τον προηγούμενο!]

Δεν ήταν αντισυνταγματική η μεταβατική διάταξη του 4055, αντισυνταγματική είναι η ερμηνευτική της επέκταση. Υπενθυμίζω: «Από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου λήγει η θητεία των μελών των προβλεπόμενων από το Σύνταγμα ανεξάρτητων αρχών, που […] έχουν υπηρετήσει ως τακτικά ή αναπληρωματικά μέλη στην ίδια αρχή συνολικά για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της οκταετίας. Για όσα από τα υπηρετούντα μέλη δεν έχουν συμπληρώσει οκταετία από την αρχική επιλογή τους, η θητεία τους παρατείνεται μέχρι τη συμπλήρωση της οκταετίας». Ερμηνευόμενη ως συνεκτικό σύνολο, η διάταξη αυτή σημαίνει ότι όποιος έχει επιλεγεί για 8 χρόνια στην ίδια θέση, δηλαδή για 2 τετραετείς θητείες με βάση τον 3051, δεν φεύγει πριν ολοκληρώσει αυτό το διάστημα. Αντίθετα, δεν είναι δυνατό να καταλαμβάνει και όσους είχαν επιλεγεί μια μόνο φορά για μια μόνο θητεία: κάτι τέτοιο θα ήταν αντισυνταγματικό, καθώς θα εμφάνιζε τον κοινό νομοθέτη (=απλή πλειοψηφία) να αλλοιώνει τη βούληση της κατά το Σύνταγμα αρμόδιας κοινοβουλευτικής διάσκεψης (=αυξημένη πλειοψηφία). Με άλλα λόγια, ο κοινός νομοθέτης είναι μεν αρμόδιος να επεκτείνει ή να συντέμνει κατά το δοκούν τη θητεία των μελών ΑΑ, a priori όμως (δηλαδή για τους εφεξής επιλεγόμενους) και όχι εν όψει συγκεκριμένων, ήδη προηγουμένως επιλεγμένων μελών. Αλλιώς κάθε κυβερνητική πλειοψηφία θα μπορούσε είτε να προκαταλαμβάνει την επόμενη και την τρισμεθεπόμενη Βουλή, επεκτείνοντας με κοινό νόμο τις θητείες των μελών ΑΑ, είτε να πετάει έξω τους πάντες, συντέμνοντάς τες.

e-Lawyer είπε...

Αυτή η ερμηνεία έχει τρία προβλήματα: δεν υποστηρίζεται από την γραμματική διατύπωση της διάταξης, παραβλέπει την πραγματικότητα και την κανονιστική της δύναμη όπως αποτυπώνεται στα νομοθετήματα που παρέτειναν τις θητείες και περιφρονεί την αρχή της συνέχειας της λειτουργίας της διοίκησης που ανάγεται επίσης σε συνταγματικής περιωπής κανόνα κατά την νομολογία του ΣτΕ.

Καταδίκη για εξύβριση στο Instagram

“Fuck you rapist bastard”, έγραψε κάποιος ως σχόλιο στο Instagram κάτω από τη φωτογραφία ενός γνωστού μπλόγκερ της Ισλανδίας, την ημέρα πο...