Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Αναρτήσεις

Προβολή αναρτήσεων από Ιούλιος, 2010

Οι ακτιβιστές της διαφάνειας

Τις τελευταίες δύο ημέρες τα διεθνή μέσα ενημέρωσης συγκλονίζονται από τη διαδικτυακή διαρροή στρατιωτικών εγγράφων που αφορούν τον πόλεμο των Η.Π. στο Αφγανιστάν. Πρόκειται για πάνω από 90.000 σελίδες εγγράφων που βλέπουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας, λόγω διαβάθμισης, η οποία όμως - υποστηρίζεται - ότι δεν έπρεπε να υπάρχει κι ότι η κυβέρνηση έπρεπε να είχε δώσει σχετικές πληροφορίες στην δημοσιότητα. Οι αναλυτές αναφέρουν ότι δεν πρόκειται για τις πιο ενδιαφέρουσες πληροφορίες του κόσμου, αλλά περισσότερο για μία επίδειξη ισχύος από την πλευρά του Wikileaks, το οποίο με τη σειρά του αρνείται τις κατηγορίες ότι με την δημοσιοποίηση απορρήτων θέτει σε κίνδυνο τη ζωή πολιτών.
Ανεξάρτητα από το αν έπρεπε η κυβέρνηση των Η.Π. να έχει δώσει στη δημοσιότητα αυτές τις πληροφορίες, το βέβαιο είναι ότι έλαβε ένα μεγάλο μάθημα για την πολιτική που θα πρέπει να ακολουθήσει από εδώ και πέρα. Όσο κι αν προστατεύεις τις κρατικές πληροφορίες, είναι βέβαιο ότι πλέον υπάρχουν και τα μέσα, …

Υποψήφιος Ευρωδικαστής ανταποκρίνεται στο ερωτηματολόγιο e-lawyer

Πριν μερικές μέρες, επ´ αφορμη της  ανακοίνωσης των τριών υποψηφιοτήτων της Ελλάδας για τη θέση του Δικαστή του ΕΔΔΑ, δημοσίευσα ένα ερωτηματολόγιο με τρέχοντα ζητήματα ανθρώπινων δικαιωμάτων, καλώντας ουσιαστικά τους υποψηφίους να τοποθετηθούν. Με ιδιαίτερη χαρά έλαβα σήμερα την πρώτη θετική ανταπόκριση, απο τον υποψήφιο Δικαστή κ. Πέτρο Στάγκο, με e-mail που παραθέτω εδώ.

´´Χάρηκα πολύ με τις ερωτήσεις που απευθύνατε στους 3 υποψήφιους για τη θέση του Έλληνα δικαστή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Στρασβούργου. Μου διαβίβασε την ανάρτηση αυτή συνάδελφος σήμερα. Αγγίζουν, στο σύνολό τους, μερικά από τα πιο κρίσιμα ζητήματα του ευρωπαϊκού και του εθνικού δικαίου των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Όπως καλύτερα από εμένα γνωρίζετε, η εκλογή των δικαστών του ΕΔΔΑ γίνεται από ένα αμιγώς πολιτικό όργανο, την Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης, όπου οι εξ επαγγέλματος νομικοί δεν αποτελούν την πλειοψηφία των μελών του. Επομένως, είναι μάλλον απίθανο τέτοια ερωτήματα να τεθούν από …

Τα ενημερωτικά blogs και το δίκαιο

Ο δημόσιος λόγος έχει διττή φύση: αφενός αποτελεί ατομικό δικαίωμα (ελευθερία της έκφρασης) κι αφετέρου συνιστά μέσο ενάσκησης εξουσίας. Δεν είναι τυχαίος ο αγώνας -ή και πόλεμος !- για την κατάκτηση ενός δημόσιου βήματος που θα έχει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο ακροατήριο. Ακόμα και η ίδια η κανονιστική δύναμη των νόμων εξαρτάται από τη δημοσιοποίησή τους. Ο Καντ δίδασκε ότι συστατικό της επιβολής του νόμου είναι η "γενική κοινοποίηση" του. Όταν κάτι έχει γίνει ευρύτατα γνωστό, το περιθώριο που έχεις να το αγνοήσεις είναι ελάχιστο και η άγνοια αυτή δυσχερώς δικαιολογείται μέσα σε μια οργανωμένη κοινωνία.
Στα παραδοσιακά μέσα έχουμε την κλασική ιεραρχική εξουσιαστική δομή, όπου η πληροφορία περνάει μέσα από διάφορα φίλτρα, τόσο σχετικά με τους κανόνες του δημοσιογραφικού επαγγέλματος (όπως η δεοντολογία) όσο και σχετικά με τα συμφέροντα της ιδιοκτησίας των επιχειρήσεων ενημέρωσης. Η δομή αυτή αλλάζει όταν εισέρχεται στο προσκήνιο το Διαδίκτυο, στην διαδραστική μορφή που απέκτη…

Ερωτήσεις για τους 3 υποψήφιους Έλληνες Ευρωδικαστές

Ενόψει της λήξης της θητείας του κ. Χρήστου Ροζάκη στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, έχουν υποβληθεί από την Ελλάδα τρεις υποψηφιότητες από τις οποίες θα αναδειχθεί το νέο μέλος του ΕΔΔΑ. Οι υποψήφιοι είναι ο κ. Λίνος Αλέξανδρος Σισιλιάνος, ο κ. Πέτρος Στάνγκος και η κ. Μαρία Τσιρλή. Τα βιογραφικά τους έχουν αναρτηθεί στην σχετική ιστοσελίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης (βλ. εδώ). H επιλογή του Δικαστή θα γίνει με ψηφοφορία από την Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να μπορούσαμε να παρακολουθήσουμε ένα debate ανάμεσα στους τρεις υποψήφιους Ευρωδικαστές, πάνω στα ζητήματα ανθρώπινων δικαιωμάτων που απασχολούν την Ευρωπαϊκή και Ελληνική κοινή γνώμη και που πιθανώς πρόκειται να τεθούν στην κρίση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Μερικές ερωτήσεις που θα ήθελα να θέσω στους υποψηφίους:
- Η έλλειψη μιας πρόβλεψης για την άρση του απορρήτου όσον αφορά αδικήματα λόγου (εξύβριση, δυσφήμηση) που τελούνται στο Διαδίκτυο είναι συμβατή με το…

H πολιτογράφηση ως θεμελιώδες δικαίωμα

Η διαφοροποίηση ενός δικαιώματος του κοινού δικαίου, από ένα θεμελιώδες (ανθρώπινο) δικαίωμα έγκειται στο ότι ενώ το κοινό δικαίωμα μπορεί και να καταργηθεί ή να περιοριστεί από τον κοινό νομοθέτη, το θεμελιώδες δικαίωμα επιτρέπεται να περιοριστεί μόνο κατά το μέτρο που το ορίζει ο καταστατικός χάρτης. Μια άλλη διαφορά είναι ότι φορείς των ανθρώπινων δικαιωμάτων είναι κάθε πρόσωπο, ανεξάρτητα από το αν φέρει ή όχι την ιδιότητα του πολίτη.
Στην πρόσφατη απόφαση Kurić κ.α. κατά Σλοβενίας, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι ένα κράτος, διάδοχο μιας ομοσπονδίας που διαλύθηκε, εφόσον δεν πολιτογραφεί μόνιμους κατοίκους δεκαετιών, παραβιάζει το δικαίωμά τους για σεβασμό της ιδιωτικής ή/και οικογενειακής τους ζωής (βλ. απόφαση εδώ, δελτίο τύπου εδώ).
Είναι εντυπωσιακό πόσο το ΕΔΔΑ έχει επεκτείνει την έννοια της ιδιωτικότητας. Ενώ κάποτε το δικαίωμα αυτό αφορούσε το άσυλο της κατοικίας και της αλληλογραφίας, σταδιακά επεκτάθηκε στο χώρο της εργασίας, στη σφαίρα του…

Ένα νομοσχέδιο για το δημοψήφισμα

Ένα ιδιαίτερα θετικό μήνυμα ακούστηκε αυτές τις ημέρες στη Βουλή, από τον Πρωθυπουργό: η απόφαση για την εισαγωγή νομοθεσίας για τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων. Ο θεσμός προβλέπεται από το Σύνταγμα, αλλά δεν έχει γίνει χρήση του στα 35 χρόνια από τη θέσπιση του. Από την Ελληνική συνταγματική ιστορία γνωρίζουμε ότι το δημοψήφισμα χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά για ζητήματα μορφής του πολιτεύματος και αποτέλεσε αντικείμενο εκμετάλλευσης από δικτατορικά καθεστώτα για την "νομιμοποίησή" τους. Ωστόσο, το Σύνταγμα του 1975 προβλέπει την διεξαγωγή δημοψηφίσματος για ένα γενικό φάσμα ζητημάτων, απαγορεύοντας πάντως την διεξαγωγή για δημοσιονομικά νομοσχέδια.
Ο θεσμός κατοχυρώνεται από το άρθρο 44, το οποίο προβλέπει δύο περιπτώσεις για τις οποίες μπορεί να γίνει δημοψήφισμα:
(α) κρίσιμο εθνικό θέμα
Διαδικασία: το Υπουργικό Συμβούλιο προτείνει την διεξαγωγή δημοψηφίσματος, αποφασίζει η Βουλή με απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών (151 ψήφοι) και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προκηρύσσει το δημοψήφ…

Οι δικαστές αρνούνται να απογραφούν

Με μια αιφνιδιαστική κίνηση αυταπάρνησης, οι δικαστές αποφάσισαν να συμβάλλουν στον αγώνα που δίνει η Χώρα για έξοδο απο την οικονομική κρίση, παραιτούμενοι απο τους βουλευτικής στάθμης μισθούς που εισπράττουν από το Ελληνικό Δημόσιο. Καταγγέλλοντας την απογραφή του πάσης φύσεως προσωπικού του δημόσιου τομέα με συντριπτικά επιχειρήματα συνταγματικής περιωπής, αποφάσισαν την αυτοεξαίρεσή τους από την Ενιαία Αρχή Πληρωμής και συνακόλουθα από τη μισθοδοσία τους από το Δημόσιο Ταμείο. Χωρίς τυμπανοκρουσίες, αλλά με την αυτοσυγκράτηση που αρμόζει σε κάθε γενναιόδωρη πράξη φιλανθρωπίας, απέφυγαν την ευθεία αναφορα στην παραίτησή τουs υπέρ της Πατρίδας, προτάσσοντας απλώς την αρχή της διάκρισης των λειτουργίων, που όπως όλες οι ορθολογικέs κατακτήσεις του Διαφωτισμου αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του Ελληνικού Κράτους, βάσει της οποίας, ακόμη κι αν το ήθελαν, δεν επιτρέπεται οι μισθολογικές τους καταστάσεις να ενταχθούν στους ίδιους ηλεκτρονικούς υπολογιστές με τις καταστάσεις του προσωπικού του…

Καταδίκη για αποστέρηση δικαιώματος ψήφου Ελλήνων του εξωτερικού

Δύο Έλληνες που κατοικούν μόνιμα στο εξωτερικό, ενόψει των εκλογών του 2007, ζήτησαν να ασκήσουν το δικαίωμα ψήφου τους στην ελληνική πρεσβεία. Η απάντηση που έλαβαν ήταν αρνητική, για "αντικειμενικούς λόγους" που οφείλονταν στην έλλειψη ρυθμιστικού θεσμικού πλαισίου (νομοθεσίας), παρ' όλο που το Σύνταγμα προβλέπει στο άρθρο 51 την δυνατότητα ψήφου για τους Έλληνες του εξωτερικού. Έτσι, οι δύο Έλληνες προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, επικαλούμενοι παραβίαση του ανθρώπινου δικαιώματος για συμμετοχή σε ελεύθερες εκλογές (άρθρο 3 Πρώτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ).
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε δεκτή την προσφυγή τους, καταδικάζοντας την Ελλάδα για παραβίαση του δικαιώματος ψήφου (απόφαση Σιταρόπουλος και Γιακουμόπουλος εναντίον Ελλάδας, βλ. και δελτίο τύπου). Παρ' όλο που συμφωνώ ότι η Ελλάδα παραβίασε το δικαίωμα συμμετοχής σε ελεύθερες εκλογές, διαφωνώ κάθετα με την αιτιολόγηση της απόφασης.
Το άρθρο 3 ("Δι…

Η απόφαση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων για την απογραφή των δημοσίων υπαλλήλων

Όπως είχα επισημάνει σε προηγούμενη ανάρτηση η διαδικασία της απογραφής των δημοσίων υπαλλήλων παρουσιάζει ορισμένα ζητήματα σχετικά με το δίκαιο της προστασίας προσωπικών δεδομένων (βλ. εδώ). Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα επελήφθη του ζητήματος και εξέδωσε επ' αυτού του θέματος την απόφαση 43/2010 (βλ. εδώ).
Η Αρχή εκκινεί από τη σωστή αφετηρία: εφόσον ο σκοπός της απογραφής, βάσει της σχετικής κοινής υπουργικής απόφασης είναι ο κεντρικός έλεγχος της μισθοδοσίας των δημοσίων υπαλλήλων, θα πρέπει να συλλέγονται μόνον τα δεδομένα που είναι αναγκαία για την εκπλήρωση του συγκεκριμένου σκοπού. Η "αρχή του δεσμευτικά καθορισμένου σκοπού" στο δίκαιο της προστασίας προσωπικών δεδομένων αποτελεί έναν κανόνα, σύμφωνα με τον οποίο ο σκοπός της συλλογής πρέπει να είναι εκ των προτέρων γνωστός και τα δεδομένα που συλλέγονται πρέπει να είναι μόνον όσα είναι αναγκαία για την εκπλήρωση του συγκεκριμένου σκοπού. Επομένως, τα περιττά δεδομένα δεν πρέπει να συλλέγονται.…

Η αδιαφανής επιλογή των ανώτατων δικαστών

Ο δικαστής στις δημοκρατικές χώρες αποφασίζει με βάση το νόμο και την συνείδησή του. Ενώ ο "νόμος" είναι αντικειμενικά προσβάσιμο κείμενο - άρα προβλέψιμες οι συνέπειες της εφαρμογής του - η "συνείδηση" του δικαστή είναι μια άγνωστη περιοχή - άρα απρόβλεπτη η επιρροή της στην λήψη των αποφάσεων. Αυτό το κενό, ειδικά για τους ανώτατους δικαστικούς σχηματισμούς, καλύπτεται με την εξέταση των υποψήφιων ανώτατων δικαστών από τα εθνικά κοινοβούλια. Αυτές τις ημέρες "ανακρίνεται" εξαντλητικά η κ. H. Kagan, υποψήφια για μια θέση του αμερικάνικου Supreme Court. Οι απαντήσεις της σε καίρια συνταγματικά θέματα των Η.Π.Α. (οπλοφορία, gay rights, σχέσεις κυβέρνησης - ανεξάρτητων αρχών) γνωρίζει ευρύτατη δημοσιότητα και κριτική από τον αμερικάνικο τύπο (βλ. εδώ άρθρο της Washington Post).
Στη Ελλάδα, μας ανακοινώθηκε ότι διορίστηκαν νέοι αντιπρόεδροι των ανώτατων δικαστηρίων (βλ. εδώ άρθρο της Ναυτεμπορικής). Σύμφωνα με το Σύνταγμα, η επιλογή γίνεται από το Υπουργικό …

Project Blog για την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Μια σημαντική προϋπόθεση για την εφαρμογή των ανθρώπινων δικαιωμάτων στην καθημερινή ζωή είναι η διάδοση του περιεχομένου τους και το χτίσιμο συνείδησης σχετικά με αυτά. Ενώ τα δικαστήρια και οι αρμόδιες αρχές υποχρεούνται να επιβάλλουν κυριαρχικά την εμπέδωση των δικαιωμάτων, κύριο έργο των ανθρωπιστικών οργανώσεων και των υπερασπιστών των δικαιωμάτων είναι να ενημερώνουν την κοινή γνώμη για τις ατομικές εξουσίες που έχει κάθε άνθρωπος χωριστά.
Ένα πρόβλημα που αντιμετώπισα στην αρθρογραφία του e-lawyer ήταν ότι ενώ μπορούσα να παραπέμπω με links σε κάθε μεμονωμένο άρθρο του Συντάγματος, λόγω της σχετικής εφαρμογής της ιστοσελίδας της Βουλής (βλ. εδώ), η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου υπήρχε στο Διαδίκτυο μόνο ως ενιαίο κείμενο (βλ. εδώ). Έτσι έπρεπε να παραπέμπω συνεχώς σε ένα πολυσέλιδο pdf ή html της ιστοσελίδας του Συμβουλίου της Ευρώπης. Επίσης, το ελληνικό κείμενο της ΕΣΔΑ που κυρώθηκε με νόμο στη δεκαετία του 1970 είναι στην καθαρεύουσα (βλ. εδώ), πράγμα που καθ…

Απογραφή δημοσίων υπαλλήλων και προστασία προσωπικών δεδομένων

Κάθε διαδικασία απογραφής συνδέεται από τη φύση της με τη συλλογή πληροφοριών που αναφέρονται σε φυσικά πρόσωπα, δηλαδή με την συλλογή και αποθήκευση προσωπικών δεδομένων. Αυτό σημαίνει ότι ο όγκος των πληροφοριών που συλλέγονται θα πρέπει να υποβληθεί σε έλεγχο συμβατότητας προς το νομικό πλαίσιο για την προστασία προσωπικών δεδομένων. Στο παρελθόν, ακόμη και παραδοσιακά αποδεκτές διαδικασίες έχουν ακυρωθεί δικαστικά μέχρι και σε επίπεδο ανώτατων δικαστηρίων: κλασική είναι η απόφαση του Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου της Γερμανίας κατά τη δεκαετία του 1980 που έκρινε αντισυνταγματική τη διαδικασία απογραφής, διακηρύσσοντας παράλληλα το δικαίωμα του ατόμου στον πληροφοριακό του αυτοκαθορισμό.
Ενώ οι εξελίξεις στον τομέα των προσωπικών δεδομένων γίνονται σταδιακά συνείδηση μέσα στην κοινωνία, καθώς άλλοτε προκαλούσαν ισχυρές αντιδράσεις (θυμηθείτε την υπόθεση του θρησκεύματος στις ταυτότητας), ορισμένες πληροφορίες έχουν σταματήσει να απαιτούνται στις κατά καιρούς απογραφές. Πρόκειται κυρίως…