Τετάρτη, Φεβρουαρίου 14, 2018

Άρειος Πάγος: η ευθύνη για τα σχόλια των χρηστών δεν ανήκει στον διαχειριστή της ιστοσελίδας

Με ιδιαίτερη υπερηφάνεια παρουσιάζω σήμερα την απόφαση του Αρείου Πάγου, ο οποίος ανέτρεψε την αντίθετη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κατά το οποίο ο διαχειριστής ιστοσελίδας έχει αντικειμενική ευθύνη για τα σχόλια που αναρτούν οι αναγνώστες. Το Εφετείο είχε ακολουθήσει την θέση που είχε λάβει πιο πριν στην ίδια υπόθεση το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, καθώς και το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών (στα ασφαλιστικά μέτρα).

Από τον πρώτο βαθμό, ως δικηγόρος υποστήριζα επίμονα ότι ο διαχειριστής της ιστοσελίδας δεν νοείται να έχει προληπτική ευθύνη για τα σχόλια των χρηστών, καθώς ως προς το πεδίο φιλοξενίας σχολιασμού είναι "φορέας παροχής υπηρεσίας Κοινωνίας της Πληροφορίας" και όχι ιδιοκτήτης μέσου ενημέρωσης ώστε να ευθύνεται αντικειμενικά για όλο το περιεχόμενο που φιλοξενεί σαν να το είχε επιλέξει. Τα κατώτερα δικαστήρια απέρριψαν αυτό τον ισχυρισμό και υποχρέωσαν τον διαχειριστή της ιστοσελίδας να πληρώσει αποζημιώσεις για τα σχόλια των χρηστών.

Τελικά όμως ο Άρειος Πάγος έκρινε δεκτούς τους δύο λόγους αναίρεσης, ότι δηλαδή δεν εφαρμόζεται ο Νόμος Περί Τύπου ως προς την φιλοξενία σχολίων ώστε να ευθύνεται γι΄αυτά ο ιδιοκτήτης του ιστοτόπου, καθώς και ότι ο ιδιοκτήτης του ιστοτόπου είναι "φορέας παροχής υπηρεσίας κοινωνίας της πληροφορίας", ο οποίος σύμφωνα με το π.δ. 131/2003 δεν ευθύνεται προληπτικά για τις πληροφορίες που αναρτούν οι ενδιαφερόμενοι αλλά μόνο εφόσον του επισημανθεί ότι υπάρχουν παράνομες πληροφορίες και δεν τις αποσύρει ταχέως.

Παρατίθεται όλη η απόφαση 1425/2017, όπως έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Αρείου Πάγου.

Αριθμός 1425/2017 

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα 

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Ζευγώλη, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Γεώργιο Κοντό και Αβροκόμη Θούα, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Του αναιρεσείοντος - καλούντος: Σ. Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Σωτηρόπουλο, που ανακάλεσε την από 10-11-2016 δήλωσή του για παράσταση με το άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε στο ακροατήριο. 
Των αναιρεσιβλήτων - καθών η κλήση: 1) Δ. Κ. του Ι., κατοίκου ...), 2) Κ. Λ. του Α., κατοίκου ...) και 3) Μ. Μ. του Μ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Γαλάνη. 
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-3-2010 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. 
Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 201/2012 του ίδιου Δικαστηρίου και 3289/2013 του Εφετείου Αθηνών. 
Την αναίρεση των αποφάσεων αυτών ζητεί ο αναιρεσείων με την από 2-6-2014 αίτησή του, η οποία κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών με αριθμό κατάθεσης 404/2014 και στο Πρωτοδικείο Αθηνών με αριθμό κατάθεσης ...2014.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. 
Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Κοντός ανέγνωσε την από 2-1-2015 έκθεση της κωλυομένης να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος Δικαστηρίου, τότε Αρεοπαγίτη και ήδη Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Ευφημίας Λαμπροπούλου, με την οποία εισηγήθηκε: α) την απόρριψη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως κατά το μέρος που στρέφεται κατά της συμπροσβαλλόμενης 201/2012 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και β) την αναίρεση της προσβαλλόμενης 3289/2013 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών κατά παραδοχή των πρώτου και δευτέρου (κύριων) λόγων αναιρέσεως, την απόρριψη δε του τρίτου (επικουρικού) λόγου αναιρέσεως. 
Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 553 Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται μόνον κατά των αποφάσεων οι οποίες δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση και περατώνουν όλη την δίκη ή μόνον την δίκη για την αγωγή ή για την ανταγωγή. Από την διάταξη αυτή προκύπτει, ότι σε περίπτωση κατά την οποία η υπόθεση διήλθε και τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, σε αναίρεση υπόκειται μόνον η απόφαση του Εφετείου, αφού, αν μεν η έφεση γίνει δεκτή, η πρωτόδικη απόφαση εξαφανίζεται, ενώ αν η έφεση απορριφθεί, η πρωτόδικη απόφαση επικυρώνεται και ενσωματώνεται στην εφετειακή (Ολ.Α.Π.40/1996). Επομένως, η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, καθ’ ο μέρος απευθύνεται κατά της υπ’ αριθμ.201/2012 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, κατά της οποίας ασκήθηκε έφεση, η οποία απερρίφθης ως κατ’ ουσίαν με την προσβαλλομένη υπ’ αριθ. 3289/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη.
Κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ.: "Αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών". Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή. Με το λόγο αυτό αναιρέσεως ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. (Ολ.ΑΠ 27/1998). Στην περίπτωση δε που το δικαστήριο έκρινε κατ’ ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, τα οποία ανελέγκτως εδέχθηκε ως αποδειχθέντα το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, ιδρύεται δε ο λόγος αυτός αναιρέσεως, αν οι πραγματικές παραδοχές της αποφάσεως καθιστούν προφανή την παραβίαση (Α.Π. 43/2013, 335/2012). Περαιτέρω, κατά την παρ.1 του άρθρου μόνου ν. 1178/1981 "περί αστικής ευθύνης του τύπου και άλλων τινών διατάξεων", όπως τροποποιήθηκε με το ν.2243/1994, "ο ιδιοκτήτης παντός εντύπου υποχρεούται εις πλήρη αποζημιωσιν δια την παράνομον περιουσιακήν ζημίαν ως και εις χρηματικήν ικανοποίησιν δια την ηθικήν βλάβην, αι οποίαι υπαιτίως επροξενήθησαν δια δημοσιεύματος θίγοντος την τιμήν ή την υπόληψιν παντός ατόμου, έστω και αν η κατά το άρθρον 914 του Α.Κ. υπαιτιότης, ή η κατά το άρθρον 919 του Α.Κ. πρόθεσις και η κατά το άρθρον 920 του Α.Κ. γνώσις ή υπαίτιος άγνοια συντρέχη εις τον συντάκτην του δημοσιεύματος ή, εάν ούτος είναι άγνωστος, εις τον εκδότην ή τον διευθυντήν συντάξεως του εντύπου". Η ανωτέρω διάταξη, στην οποία, με το άρθρο 4 παρ.10 του ν.2328/1995 υπήχθησαν και οι τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί σταθμοί, είναι σαφές ότι αναφέρεται μόνο στην ευθύνη του ιδιοκτήτη του εντύπου, ο οποίος υποχρεούται έτσι σε περίπτωση εξυβριστικού ή δυσφημιστικού δημοσιεύματος σε πλήρη αποζημίωση του παθόντος και σε χρηματική ικανοποίηση της ηθικής του βλάβης, έστω και αν η γνώση ή η υπαίτια άγνοια συντρέχουν στο πρόσωπο του συντάκτη του δημοσιεύματος ή αν αυτός είναι άγνωστος, στον εκδότη ή στο διευθυντή συντάξεως του εντύπου, η ευθύνη των οποίων, εφόσον βέβαια δεν ταυτίζονται ως πρόσωπα με τον ιδιοκτήτη του εντύπου, ρυθμίζεται από τις κοινές διατάξεις. Ειδικότερα ο εκδότης και ο διευθυντής συντάξεως του εντύπου ευθύνονται κατά τις διατάξεις των άρθρων 57, 59, 297, 298, 299, 914, 932 Α.Κ., όταν περιέλαβαν στην ύλη του εντύπου δημοσίευμα εν γνώσει τους προσβλητικό για την προσωπικότητα άλλου προσώπου, καθώς και όταν κατά το άρθρο 922 Α.Κ. συνδέονται με σχέση προστήσεως με το συντάκτη του δημοσιεύματος, ο οποίος δεν αποκλείεται να συνδέεται με όμοια σχέση και με τον ιδιοκτήτη του εντύπου. Η ευθύνη δηλαδή του ιδιοκτήτη του εντύπου είναι σε όλες αυτές τις περιπτώσεις γνήσια αντικειμενική, η οποία έχει ως προϋπόθεση την ύπαρξη αντίστοιχης υποκειμενικής ευθύνης του συντάκτη ή αναλόγως του εκδότη ή του διευθυντή συντάξεως του εντύπου, με τους οποίους συνευθύνεται κατά το άρθρο 926 Α. Κ. εις ολοκληρον. Οι διατάξεις του ν. 1178/1981, όπως αυτός τροποποιημένος ισχύει και στον οποίο παραπέμπει και το άρθρο 4 παρ. 10 του ν.2328/1995 προκειμένου για προσβολές της προσωπικότητας κατά τη διάρκεια ραδιοφωνικών ή τηλεοπτικών εκπομπών, εφαρμόζονται αναλόγως και επί προσβολών της προσωπικότητας οι οποίες συντελούνται στο διαδίκτυο (internet) μέσω ηλεκτρονικών ιστοσελίδων που λειτουργούν ως διεθνές μέσο διακινήσεως πληροφοριών, δεδομένου ότι για τις προσβολές αυτές δεν υπάρχει ιδιαίτερο νομικό πλαίσιο, η δε πληροφόρηση μέσω του διαδικτύου είναι η εξέλιξη της ηλεκτρονικής πληροφόρησης μέσω του ραδιοφώνου και της τηλεοράσεως (Α.Π. 1652/2013, 1701/2013). Εξάλλου, κατά το άρθρο 1 του π.δ. 131/2003 με τον τίτλο "Προσαρμογή στην Οδηγία 2000/31 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με ορισμένες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά (Οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο)", "για τους σκοπούς του παρόντος Π.Δ. νοούνται ως α) "Υπηρεσίες της Κοινωνίας της Πληροφορίας" οποιαδήποτε υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας, ήτοι κάθε υπηρεσία που συνήθως παρέχεται έναντι αμοιβής, με ηλεκτρονικά μέσα εξ αποστάσεως και κατόπιν προσωπικής επιλογής ενός αποδέκτη υπηρεσιών κατά την έννοιαν της παραγράφου 2 του άρθρου 2 του Π.Δ. 39/2001 (Α’ 28) "για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας σε συμμόρφωση προς τις Οδηγίες 98/34/ΕΟΚ και 98/48/ΕΚ". β) "φορέας παροχής υπηρεσιών είναι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που παρέχει μια υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας...δ) "αποδέκτης της υπηρεσίας" κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο χρησιμοποιεί, επαγγελματικώς ή άλλως, μια υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως για να αναζητήσει πληροφορίες ή για να προσφέρει πρόσβαση σε αυτές". Τέλος, με το άρθρο 13 του ιδίου ως άνω π. δ/τος υπό τον τίτλο "φιλοξενία" ορίζονται τα εξής : "1. Σε περίπτωση παροχής μιας υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας συνισταμένης στην αποθήκευση πληροφοριών παρεχομένων από ένα αποδέκτη υπηρεσίας, δεν υφίσταται ευθύνη του φορέα παροχής της υπηρεσίας για τις πληροφορίες που αποθηκεύονται μετά από αίτηση αποδέκτη της υπηρεσίας, υπό τους όρους ότι: (α) ο φορέας παροχής της υπηρεσίας δεν γνωρίζει πραγματικά ότι πρόκειται για παράνομη δραστηριότητα ή πληροφορία και ότι, σε ό,τι αφορά αξιώσεις αποζημιώσεως, δεν γνωρίζει τα γεγονότα ή τις περιστάσεις από τις οποίες προκύπτει η παράνομη δραστηριότητα ή πληροφορία, ή (β) ο φορέας παροχής της υπηρεσίας, μόλις αντιληφθεί τα προαναφερθέντα, αποσύρει ταχέως τις πληροφορίες ή καθιστά την πρόσβαση σε αυτές αδύνατη. 2. Η παράγραφος 1 δεν εφαρμόζεται όταν ο αποδέκτης της υπηρεσίας ενεργεί υπό την εξουσία ή υπό τον έλεγχο του φορέα παροχής της υπηρεσίας. 3. Το παρόν άρθρο δεν θίγει την δυνατότητα να επιβληθεί δικαστικά ή διοικητικά στο φορέα παροχής υπηρεσιών η παύση ή πρόληψη της παράβασης". Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων με εκείνη του άρθρου μόνου ν. 1178/1981 προκύπτει ότι η αντικειμενική ευθύνη του "φορέα παροχής υπηρεσιών" (αντίστοιχη με εκείνη του ιδιοκτήτη εντύπου) ισχύει για τις αναρτήσεις που γίνονται στο διαδικτυακό τόπο και όχι στο χώρο φιλοξενίας περιεχομένου, όπου αναρτώνται κείμενα "αποδεκτών της υπηρεσίας" (δηλαδή τρίτων χρηστών του διαδικτυακού τόπου). Για τις τελευταίες αυτές αναρτήσεις εφαρμόζεται η διάταξη του άρθρου 13 παρ.1 π.δ. 131/2003, δηλαδή υπάρχει ευθύνη του φορέα παροχής υπηρεσιών όταν δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου αυτού.
Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του, δέχθηκε κατά το ενδιαφέρον την αναιρετική διαδικασία μέρος, τα εξής: "Τον Ιούλιο του 2005 έγινε επιλογή μεταπτυχιακών φοιτητών στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου .... Υπήρξαν 113 αιτήσεις για 23 θέσεις. Κατά το πρώτο στάδιο επελέγησαν 55 υποψήφιοι μετά από αξιολόγηση των στοιχείων του φακέλου τους από τριμελή επιτροπή στην οποία μετείχαν οι ενάγοντες (ήδη αναιρεσίβλητοι), ο πρώτος με την ιδιότητα του αναπληρωτή καθηγητή, προέδρου του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και κοσμήτορα του Πανεπιστημίου ..., ο δεύτερος με την ιδιότητα του αναπληρωτή καθηγητή και αντιπρύτανη του Πανεπιστημίου ... και η τρίτη με την ιδιότητα της αναπληρώτριας καθηγήτριας και διευθύντριας του προγράμματος μεταπτυχιακών σπουδών. Το δεύτερο στάδιο που θα οδηγούσε στην οριστική επιλογή συνίστατο σε προφορική συνέντευξη των υποψηφίων φοιτητών από πενταμελή επιτροπή, στην οποία μετείχαν και οι ενάγοντες. Στις 22-7-2005, κατά τη συνεδρίαση της γενικής συνελεύσεως ειδικής συνθέσεως του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης εγκρίθηκε ομόφωνα ο κατάλογος των 24 επιτυχόντων, καθώς και ο κατάλογος των επιλαχόντων κατά φθίνουσα βαθμολογική σειρά. Επιφυλάξεις εξέφρασε μόνον ο αναπληρωτής καθηγητής Σ. Α., ο οποίος ζητούσε να του παραδοθεί αντίγραφο της αναλυτικής βαθμολογίας για κάθε φοιτητή, καθόσον είχαν προηγηθεί διαμαρτυρίες αποτυχόντων υποψηφίων. Ο ανωτέρω το Σεπτέμβριο του 2005 υπέβαλε ένσταση στη γενική συνέλευση ειδικής συνθέσεως του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και στη σύγκλητο ειδικής συνθέσεως του Πανεπιστημίου ..., αναφερόμενος σε παρατυπίες κατά την επιλογή των υποψηφίων μεταπτυχιακών φοιτητών, η οποία απερρίφθη. Ο Σ. Α. συνέχισε τις καταγγελίες του για παρατυπίες και παρανομίες κατά την επιλογή των μεταπτυχιακών φοιτητών, απευθύνοντας επιστολές σε πολιτικά κόμματα, σε βουλευτές και στο Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Κατόπιν αυτών των καταγγελιών και των αναφορών των εναγόντων περί διασυρμού του Πανεπιστημίου ... και των μελών του, ο πρύτανης Ι. Π. ανέθεσε στον καθηγητή Ι. Π. τη διενέργεια προκαταρκτικής εξετάσεως, προκειμένου να διαπιστωθεί αν ευσταθούσαν οι ανωτέρω καταγγελίες. Σύμφωνα με την έκθεση της προκαταρκτικής έρευνας, ήταν άψογη η διαδικασία επιλογής νέων μεταπτυχιακών φοιτητών και συνεπώς αβάσιμες οι περί του αντιθέτου αιτιάσεις του Σ. Α.. Κατ’ αυτού ο πρύτανης του Πανεπιστημίου ... άσκησε πειθαρχική δίωξη για απάδουσα στην αξιοπρέπεια πανεπιστημιακού λειτουργού συμπεριφορά, συνισταμένη στην αβάσιμη και δημόσια κριτική μελών και οργάνων του πανεπιστημίου σχετικά με την επιλογή μεταπτυχιακών φοιτητών και τους προσβλητικούς ισχυρισμούς του κατά των μελών της εισηγητικής επιτροπής που έκανε αρνητική εισήγηση για την επιλογή του καθηγητή Α. στη βαθμίδα του επίκουρου, επισύρουσα την ποινή της οριστικής του απολύσεως. Στις 3-5-2006 κατά τη γενική συνέλευση του πανεπιστημίου ο Σ. Α. ανακοίνωσε στους συναδέλφους του την πειθαρχική δίωξη του και δήλωσε ότι αρνείται το διάλογο με τους ενάγοντες που επιδιώκουν την επαγγελματική και επιστημονική του εξόντωση. Μετά ταύτα επέστρεψε στο γραφείο του, όπου απεβίωσε. Σύμφωνα με την ...-6-2006 έκθεση του ιατροδικαστή Α. Π., ο θάνατος του Σ. Α. οφείλεται σε υπερτασική - ισχαιμική καρδιοπάθεια, με χαρακτηριστικά μεταξύ άλλων την αθηρωματοσκλήρυνση των στεφανιαίων αγγείων, τη γενικευμένη αρτηριοσκλήρυνση, ως επιπλοκή της υπερτάσεως, την υπερτροφία του μυοκαρδίου και ισχαιμία. Από τα παραπάνω συνάγεται ότι ο θανών πριν αποβιώσει έπασχε ήδη από βαρεία καρδιοπάθεια, η οποία εξαιτίας της έντονης συναισθηματικής φορτίσεώς του λόγω της ασκήσεως σε βάρος του πειθαρχικής διώξεως, τον οδήγησε στο θάνατο. Λόγω των αντιδράσεων που υπήρξαν στο Πανεπιστήμιο ... αλλά και της δημοσιότητας που έλαβε η υπόθεση στα μέσα μαζικής ενημερώσεως, η σύγκλητος του πανεπιστημίου όρισε τριμερή επιτροπή για να επανεξετάσει το θέμα της επιλογής των μεταπτυχιακών φοιτητών, καθώς και το θέμα της ασκήσεως πειθαρχικής διώξεως κατά του Σ. Α.. Το μέλος της επιτροπής Γ. Γ. στο πόρισμα του αναφέρει ότι υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις εύνοιας για πέντε από τους επιτυχόντες, ενώ σε δύο από τις περιπτώσεις αυτές η εύνοια κρίνεται προφανής. Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει στο πόρισμα της η πρόεδρος της επιτροπής Σ. Π., η οποία αναφέρει ότι από τους ανωτέρω πέντε υποψηφίους, τουλάχιστον οι τέσσερες ήταν κατά τη διάρκεια των σπουδών τους συνδικαλιστές. Το τρίτο μέλος της επιτροπής Ε. Ο. στο πόρισμα του αναφέρει ότι δεν διαπίστωσε εύνοια ή αδικία στην επιλογή των μεταπτυχιακών φοιτητών και θεωρεί αναμενόμενη την ύπαρξη λαθών. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο διαδικτυακός τόπος ... αποτελεί ηλεκτρονική ιστοσελίδα με ενημερωτικό και ψυχαγωγικό περιεχόμενο, στην οποία απασχολούνται δημοσιογράφοι, οι οποίοι αρθρογραφούν συστηματικά και ασχολούνται με θέματα της επικαιρότητας. Η ιστοσελίδα αυτή παρέχει σε καθημερινή βάση κείμενα, εικόνες, οπτικοακουστικό υλικό, τα οποία αποθηκεύονται και είναι προσιτά σε απεριόριστο αριθμό ατόμων. Το ως άνω υλικό περιλαμβάνει ειδήσεις, συνεντεύξεις, αρθρογραφία για ζητήματα πολιτικού, οικονομικού, κοινωνικού και πολιτισμικού ενδιαφέροντος. Παράλληλα, στον επισκέπτη της ιστοσελίδας παρέχεται η δυνατότητα να σχολιάσει άμεσα τα μεταδιδόμενα κείμενα και έργα, αναρτώντας κείμενα και αναπτύσσοντας διάλογο με άλλους χρήστες στα σχετικά πεδία σχολιασμού. Ο εναγόμενος και ήδη εκκαλών (ήδη αναιρεσείων) είναι δημοσιογράφος, δημιουργός της παραπάνω ιστοσελίδας, έχει τη γενική διεύθυνση της λειτουργίας της και είναι υπεύθυνος για το υλικό που αναρτάται σ’ αυτήν. Στις 27-10-2009 αναρτήθηκε στην ανωτέρω ιστοσελίδα άρθρο της δημοσιογράφου Έ. Ι. με τίτλο "Νέα υπόθεση διαπλοκής στην εκλογή μελών ΔΕΠ του Πανεπιστημίου …", το οποίο αναφέρεται σε ανορθόδοξες διαδικασίες με τις οποίες ένας λέκτορας του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης εξελέγη σε θέση αναπληρωτή καθηγητή, παρακάμπτοντας στην ουσία το ενδιάμεσο στάδιο του επίκουρου καθηγητή. Κάτω απ’ αυτό το άρθρο, στο διακριτό πεδίο τεχνικώς επιτρεπόμενου σχολιασμού, αναρτήθηκαν κείμενα χρηστών της ιστοσελίδας, μεταξύ των οποίων και το ακόλουθο: Στις 27-10-2009 από χρήστη της ιστοσελίδας με το ψευδώνυμο "..." το εξής κείμενο: "Ο Π. είναι η βιτρίνα του Κ. του εμπνευστή της δίωξης Α.... Η δίκη Α. αρχίζει σε λίγες ημέρες στην …, κάτι που απευχόταν η κλίκα που ήθελε να γίνει στο …, για να πιέσει τους δικαστές αποτελεσματικότερα...". Η πρώτη αναφορά στο ως άνω κείμενο, ότι ο Π. είναι η βιτρίνα του Κ....αποτελεί αξιολογική κρίση που μπορεί να συνδεθεί με γεγονός, διότι εμφανίζει τον πρώτο των εναγόντων Δ. Κ. υπό την πανεπιστημιακή του ιδιότητα να ενεργεί παρασκηνιακά, ευρισκόμενος πίσω από κάθε ενέργεια του καθηγητή Π.. Η δεύτερη αναφορά του κειμένου στη δίκη Α. αποδίδει στους ενάγοντες, τους οποίους σαφώς υπονοεί με τη χρήση της λέξεως "κλίκα", την πρόθεση να επέμβουν στο έργο των δικαστών που θα εκδικάσουν την υπόθεση τους σχετικά με τις καταγγελίες του Α.. Εξάλλου στις 3-5-2009 αναρτήθηκε στην ίδια ως άνω ιστοσελίδα άρθρο με τον τίτλο "Ο αγώνας, ο θάνατος και η δικαίωση του Σ.Α.". Κάτω από αυτό, στο διακριτό πεδίο τεχνικώς επιτρεπόμενου σχολιασμού, αναρτήθηκαν κείμενα χρηστών της ιστοσελίδας, μεταξύ των οποίων και τα ακόλουθα: α) Στις 5-5-2009 από χρήστη της ιστοσελίδας με το ψευδώνυμο "..." το εξής κείμενο: "Είχα όμως την ατυχία, την ίδια περίοδο να έχω καθηγητή μου, τον μετέπειτα κοσμήτορα Δ. Κ., ένα γλοιώδη υποκείμενο, με μόνιμο ειρωνικό ύφος απέναντι στους φοιτητές του, που σου δημιουργούσε μόνιμο πρόβλημα στους βαθμούς, αν δεν πήγαινες με τα νερά του και του δημιουργούσες πρόβλημα. Εκείνη την περίοδο το Πανεπιστήμιο ... είχε καταπληκτικούς καθηγητές σε όλες τις σχολές και είναι κρίμα που το κατάντησαν να λειτουργεί με όρους Μαφίας, όπως λέει ο φίλος ... πολύ σωστά, ο Κ. και μερικά άλλα ανθρωποειδή, που απέτρεψαν αρκετούς φοιτητές να ασχοληθούν με μεταπτυχιακά διπλώματα", β) στις 21-5-2009 από το χρήστη της ιστοσελίδας με το ψευδώνυμο "..." το εξής κείμενο: "Στη δίκη αυτή θα γίνουν μεγάλες αποκαλύψεις για τη διαφθορά στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης της ...... Η συμμορία των Κ.-Λ. θα ξεφτιλιστεί μαζί με τον προστάτη της τον περίφημο Κ. Κ. και την θυγατέρα του...", το οποίο (κείμενο) εμφανίζει τους δύο πρώτους των εναγόντων να προστατεύονται από πολιτικά πρόσωπα και γ) Στις 30-5-2009 από χρήστη της ιστοσελίδας με το ψευδώνυμο "..." το εξής κείμενο: "...Όπως και να έχει, η συγκεκριμένη κλίκα πέρα από μια φάση "ελεγχόμενης" ύφεσης (προφανώς αμέσως μετά τον θάνατο του Σ. Α. και μέχρι τις καταλήψεις του Γενάρη του 2007) ζει και βασιλεύει στο Πανεπιστήμιο... Καλές οι δίκες και όλα, αλλά θέλει πίεση από τα μέσα για να φύγει η σαπίλα από το Πανεπιστήμιο". Αυτό αποτελεί κρίση που μπορεί να συνδεθεί με γεγονότα, αφού υπονοεί ότι οι ενάγοντες μετά το θάνατο του Α., υπό την πανεπιστημιακή τους ιδιότητα, ενεργούν συνασπισμένοι και μ’ αυτόν τον τρόπο προωθούν εντός του Πανεπιστημίου ιδιοτελείς σκοπούς. Τα προαναφερόμενα γεγονότα είναι αναληθή, η δε αναλήθεια αυτών δεν αμφισβητείται ειδικώς από τον εναγόμενο. Όμως δεν αποδείχθηκε ότι ο τελευταίος γνώριζε το ψεύδος αυτών των γεγονότων και συνεπώς δεν στοιχειοθετείται το αδίκημα της συκοφαντικής δυσφημήσεως αλλά της απλής τοιαύτης. Τα παραπάνω αναφερόμενα στα εν λόγω κείμενα ήταν ικανά να βλάψουν και έβλαψαν την τιμή και την υπόληψη των εναγόντων, αφού αυτοί εμφανίστηκαν ως άτομα που στερούνται ηθικής, που επιδιώκουν τον επηρεασμό των δικαστών προκειμένου να απαλλαγούν από τις κατηγορίες που τους βαρύνουν, που προωθούν ιδιοτελείς σκοπούς εντός του χώρου του πανεπιστημίου και που απολαμβάνουν της προστασία πολιτικών προσώπων. Επιπλέον ο πρώτος των εναγόντων εμφανίστηκε και ως άτομο που κατά την εκτέλεση των πανεπιστημιακών του καθηκόντων ενεργεί παρασκηνιακά, αντιμετωπίζει με ειρωνεία τους φοιτητές και τους δημιουργεί προβλήματα με τους βαθμούς. Ο εναγόμενος, ο οποίος είχε τη γενική διεύθυνση της λειτουργίας της ιστοσελίδας, γνώριζε το περιεχόμενο των ανωτέρω κειμένων και παρ’ όλα αυτά επέτρεψε τη διατήρηση τους έως τις 23-11-2009, οπότε τα αφαίρεσε μετά την έκδοση προσωρινής διαταγής από τον πρόεδρο υπηρεσίας του Πρωτοδικείου Αθηνών. Επίσης ο εναγόμενος, ενώ γνώριζε ότι τα προαναφερθέντα κείμενα μπορούσαν να βλάψουν την τιμή και την υπόληψη των εναγόντων, τα διατήρησε στην ιστοσελίδα και τα διέδωσε σε απροσδιόριστο αριθμό επισκεπτών αυτής. Η διάδοση αυτών των κειμένων δεν μπορεί να αποδοθεί σε δικαιολογημένο δημοσιογραφικό ενδιαφέρον του εναγομένου προς ενημέρωση των επισκεπτών της ιστοσελίδας για τα σχόλια των χρηστών της σε ζητήματα μείζονος ενδιαφέροντος, δεδομένου ότι τα κείμενα αυτά δεν συνιστούν οξεία επιτρεπτή κριτική σε συγκεκριμένες πράξεις των εναγόντων δημοσίων λειτουργών, αφού δεν συνοδεύονται από παράθεση συγκεκριμένων περιστατικών. Αντίθετα, από το ύφος και τον τρόπο που τα ανωτέρω κείμενα έχουν διατυπωθεί, με τη χρήση εκφράσεων που ενέχουν έντονη καταφρόνηση, όπως γλοιώδη υποκείμενο, ανθρωποειδή, προκύπτει σαφώς σκοπός προσβολής της τιμής και της υπολήψεως των εναγόντων. Τα ανωτέρω προσέβαλαν παράνομα και υπαίτια την προσωπικότητα των εναγόντων, οι οποίοι υπέστησαν ηθική βλάβη και δικαιούνται χρηματικής ικανοποιήσεως για την ανόρθωση της. Ενόψει των συνθηκών τελέσεως της αδικοπραξίας, του βαθμού υπαιτιότητας του εναγομένου, του είδους της προσβολής των εναγόντων, της εκτάσεως της βλάβης τους, της ψυχικής ταλαιπωρίας τους, της κοινωνικής θέσεως και οικονομικής καταστάσεως των διαδίκων, το δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να επιδικασθεί στον καθένα από τους ενάγοντες το ποσό των 7.000 ευρώ, ως εύλογη χρηματική τους ικανοποίηση".
Με βάση αυτές τις παραδοχές το Εφετείο απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτοδίκου αποφάσεως , η οποία είχε δεχθεί εν μέρει την κατ’ αυτού αγωγή και τον είχε υποχρεώσει να καταβάλει για την ίδια αιτία σε κάθε αναιρεσίβλητο το αυτό ως άνω χρηματικό ποσό των 7.000 ευρώ, με το νόμιμο τόκο από της επιδόσεως της αγωγής έως εξοφλήσεως. Έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου μόνου του ν.1178/1981, τις οποίες εφήρμοσε ενώ δεν ήταν εφαρμοστέες εν προκειμένω, καθώς επίσης και τις διατάξεις του άρθρου 13 του π.δ. 131/2003, τις οποίες δεν εφήρμοσε, με την αιτιολογία ότι ο αναιρεσείων δεν είναι φορέας παροχής υπηρεσιών της κοινωνίας, ενώ οι διατάξεις αυτές ήταν εφαρμοστέες στην ένδικη υπόθεση. Ειδικότερα δέχθηκε ότι υπάρχει ευθύνη του αναιρεσείοντος ο οποίος είχε τη διεύθυνση ιστοσελίδας (δηλαδή είχε την ιδιότητα του "φορέα παροχής υπηρεσιών") από κείμενα τα οποία αναρτήθηκαν στο χώρο φιλοξενίας της ιστοσελίδας από χρήστες αυτής (δηλαδή από πρόσωπα που είχαν την ιδιότητα των "αποδεκτών της υπηρεσίας"), χωρίς να αναφέρει αν συνέτρεχαν ή όχι οι προϋποθέσεις του άρθρου 13 π.δ. 131/2003, υπό την ρυθμιστική εμβέλεια του οποίου έπρεπε να κριθεί η ένδικη διαφορά.
Συνεπώς, κατά παραδοχή των δύο πρώτων (κυρίων) λόγων αναιρέσεως και παρελκούσης της έρευνας του επικουρικού τρίτου λόγου αναιρέσεως, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση και να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεση του από άλλους δικαστές, κατά την παράγραφο 3 του αρθρ. 580 Κ.Πολ.Δ., όπως ισχύει. Επί πλέον δε, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στον αναιρεσείοντα (άρθρο 495 παρ. 4 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι, ως ηττώμενοι (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.) στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό εκτιθέμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ 
Απορρίπτει την από 2 Ιουνίου 2014 αίτηση του Σ. Κ. για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 201/2012 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.
Αναιρεί την υπ’ αριθμ. 3289/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών .
Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.
Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στον αναιρεσείοντα.
Επιβάλλει στους αναιρεσιβλήτους τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Μαΐου 2017.
Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ 
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 29 Αυγούστου 2017.
Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ 

Παρασκευή, Ιανουαρίου 26, 2018

Δικαίωση διευθυντή Δήμου Αθηναίων από αναξιοκρατικό υποβιβασμό του

Ο Ευάγγελος Γαβριελάτος είναι ο "πρώτος των πρώτων" ανάμεσα στους υπαλλήλους του Δήμου Αθηναίων, σύμφωνα με πρακτικό του Υπηρεσιακού Συμβουλίου του 2013. Σημαντικές σπουδές, διδακτορικό στην Γαλλία και πάνω από 30 χρόνια στην υπηρεσία του Δήμου Αθηναίων. Όμως, με απόφαση του δημάρχου Αθηναίων Γιώργου Καμίνη, ο έμπειρος Διευθυντής Κτιριακών Έργων υποβιβάστηκε στα τέλη του 2016 σε... προϊστάμενο Τμήματος της πολεοδομίας, ενώ ο νόμος απαγορεύει την μετακίνηση διευθυντή σε θέση τμηματάρχη. Είχε προηγηθεί διένεξη με τον Αντιδήμαρχο τεχνικών υπηρεσιών Γ. Αποστολόπουλο, επειδή ο Γαβριελάτος είχε διαφορετικές απόψεις για την νομιμότητα κάποιων τεχνικών εργασιών με αποτέλεσμα μάλιστα ο υπάλληλος να παραπεμφθεί πειθαρχικά και να απαλλαγεί από κάθε ευθύνη. Μετά όμως την απαλλαγή του ήρθε η απόφαση Καμίνη να υποβιβαστεί σε ... τμηματάρχη.

Τελικά όμως, το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών με την απόφαση 3125/2017 που καθαρογράφηκε χτες, ακύρωσε την απόφαση Καμίνη. Το Δικαστήριο έλαβε υπόψη ότι ο Γαβριελάτος ήταν ο πρώτος ανάμεσα στους 73 υποψηφίους για θέση διευθυντή και έκρινε ότι ο υποβιβασμός του σε θέση προϊσταμένου τμήματος ήταν αντίθετη στον νόμο, επειδή συνιστά μετακίνηση προϊσταμένου σε κατώτερη οργανική μονάδα από αυτή στην οποία βρισκόταν. Το άρθρο 72 παρ. 4 του Κώδικα Δημοτικών Υπαλλήλων αναφέρει ότι η μετακίνηση προϊσταμένων επιτρέπεται μόνο σε οργανικές μονάδες αντίστοιχου επιπέδου αυτής από την οποία προέρχεται ο προϊστάμενος. Ο Δήμος Αθηναίων ισχυρίστηκε στο Δικαστήριο ότι δεν έγινε "μετακίνηση" αλλά απλά τοποθέτηση του κ. Γαβριελάτου στο Τμήμα αυτό, μετά την κύρωση του νέου Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας του Δήμου Αθηναίων. Το Δικαστήριο δεν δέχτηκε αυτό το επιχείρημα, κρίνοντας ότι η "τοποθέτηση" συνιστά μετακίνηση. Είναι μάλιστα η πρώτη φορά που γίνεται αυτή η δικαστική ερμηνεία, ιδιαίτερα χρήσιμη για να αποφεύγονται τέτοιου είδους καταστρατηγήσεις της απαγόρευσης μετακίνησης προϊσταμένων σε κατώτερες οργανικές μονάδες.


Τρίτη, Ιανουαρίου 23, 2018

To Σύνταγμα της πΓΔΜ δεν έχει αλυτρωτικές διατάξεις

Πέρα από το ζήτημα της ονομασίας με την χρήση του όρου "Μακεδονία", ο δημόσιος διάλογος αρχίζει και εστιάζει στο "αλυτρωτικό" Σύνταγμα αυτής της χώρας. Καλλιεργείται μάλιστα μια γραμμή κατά την οποία πρέπει πρώτα να επιλυθεί το πρόβλημα του αλυτρωτισμού στο Σύνταγμα, στην εκπαίδευση, στην κρατική ιδεολογία και μετά να λυθεί το θέμα του ονόματος. 

Είναι διαδεδομένο ότι το "Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Μακεδονίας" περιέχει αλυτρωτικές διατάξεις που απειλούν την εδαφική μας ακεραιότητα. Αυτός ο ισχυρισμός αγνοεί την σημερινή μορφή του Συντάγματος που θεσπίστηκε το 1991 και έκτοτε τέθηκε αρκετές φορές σε αναθεώρηση, ιδίως μετά την Ενδιάμεση Συμφωνία του 1995 ανάμεσα σε Ελλάδα και πΓΜΔ (βλ. εδώ). 

Κατά το άρθρο 6 της Ενδιάμεσης Συμφωνίας, αναφέρεται καθαρά ότι το δεύτερο συμβαλλόμενο μέρος (η πΓΔΜ) "διακηρύσσει ότι τίποτε στο Σύνταγμά της και ιδίως στο Προοίμιό του ή στο Άρθρο 3 αυτού, δεν μπορεί ή δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως εμπεριέχον ή δυνάμενο να εμπεριέχει στο μέλλον την βάση για εδαφική αξίωση πέραν των συνόρων της." Στο ίδιο άρθρο η Ενδιάμεση Συμφωνία αναφέρει ότι το Σύνταγμα δεν επιτρέπει την παρέμβαση στις εσωτερικές σχέσεις άλλης χώρας και ότι αυτές οι ερμηνείες είναι αποκλειστικές και κατισχύουν οποιασδήποτε άλλης.

Το Σύνταγμα στην σημερινή του μορφή με όλες τις αναθεωρήσεις είναι αναρτημένο σε Αγγλική μετάφραση στην ιστοσελίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας και είναι προσβάσιμο εδώ.

Το Σύνταγμα ξεκινά με ένα προοίμιο, το οποίο (όπως όλα τα προοίμια σε όλα τα Συντάγματα του κόσμου) δεν είναι δεσμευτικό, δηλαδή δεν περιέχει κανόνες δικαίου. Θυμίζω ότι το προοίμιο του Συντάγματος της Ελλάδας είναι "εις το όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος". Το προοίμιο του Συντάγματος της Δημοκρατίας της Μακεδονίας έχει ορισμένες αναφορές στην Αντιφασιστική Συνέλευση για την Εθνική Απελευθέρωση της Μακεδονίας (ASNOM), καθώς και στην συνέχεια του κράτους αυτού στην ιστορική πορεία κατά την διάρκεια της Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας και μετά. H ΑSNOM ήταν το κομμουνιστικό νομοθετικό και εκτελεστικό σώμα που ιδρύθηκε το 1944 στο κράτος αυτό μέχρι το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτή η κομμουνιστικής λογικής νομοθετική συνέλευση μπορεί να έκανε λόγο για απελευθέρωση των Μακεδόνων κ.τ.λ. αλλά η σημερινή μνεία της για ιστορικούς λόγους στο προοίμιο του Συντάγματος μιας δυτικού τύπου δημοκρατίας κι όχι πια μιας "λαϊκής δημοκρατίας", δεν μπορεί παρά να είναι ένα φολκλόρ που απλά υπενθυμίζει τις απαρχές της κρατικής υπόστασης που συγκροτεί.

Η συνταγματική ονομασία του κράτους είναι "Δημοκρατία της Μακεδονίας", χωρίς δηλαδή τα "Σοσιαλιστική" και "Λαϊκή" που προηγούνταν της ονομασίας κατά την περίοδο του κομμουνισμού, όταν επρόκειτο για ένα από τα συστατικά κράτη της Γιουγκοσλαβίας. Με βάση αυτή την συνταγματική ονομασία, οι πολίτες ονομάζονται Μακεδόνες και χρησιμοποιείται εκτεταμένα ο όρος αυτός σε όλο το Σύνταγμα. Αυτό όμως συνδέεται με το θέμα της ονομασίας και δεν είναι από μόνο του "αλυτρωτικές διατάξεις". Δηλαδή από μόνο του το γεγονός ότι χρησιμοποιείται ο όρος "μακεδονικός" κτλ για κρατικά όργανα και πολίτες της χώρας δεν αποτελεί διακριτό από το θέμα του ονόματος, αλυτρωτικό πρόβλημα του Συντάγματος.

Αλυτρωτικές διατάξεις είναι εκείνες που θα προσδιόριζαν "χαμένες πατρίδες", δηλαδή εδαφικές διεκδικήσεις. Στην περίπτωση της πΓΔΜ και με δεδομένη την εθνικιστική υστερία προηγούμενων κυβερνήσεών της, αλυτρωτικές διατάξεις τύπου "πάλι με χρόνια με καιρούς πάλι δικά μας θα 'ναι" θα αφορούσαν την διαμόρφωση μιας εθνικής συνείδησης σχετικής με το αρχαίο βασίλειο της Μακεδονίας, τον Μ.Αλέξανδρο και όλη την σχετική ιστορία που είναι αδιαμφισβήτητα ένα κεφάλαιο της αρχαίας Ελληνικής ιστορίας. Στο Σύνταγμα της πΓΔΜ δεν υπάρχουν όμως τέτοιες αναφορές, ούτε για Μ. Αλέξανδρο, ούτε για Φίλιππο και Αρχαία Μακεδονία.

Αντιθέτως, υπάρχει μια ρητή αποκήρυξη του αλυτρωτισμού στην 1η αναθεώρηση του Συντάγματος:
"The Republic of Macedonia has no territorial pretensions towards any neighboring state."
Δηλαδή: "Η Δημοκρατία της Μακεδονίας δεν έχει εδαφικές αξιώσεις έναντι οιουδήποτε γειτονικού κράτος" 
Επίσης, στο άρθρο 49 του Συντάγματος που αναφέρει την μέριμνα του κράτους για τους συμπολίτες που βρίσκονται στο εξωτερικό έχει προστεθεί και ένα άρθρο με την 2η αναθεώρηση που αναφέρει: 
"In the exercise of this concern the Republic will not interfere in the sovereign rights of other states or in their internal affairs."
Δηλαδή: "Κατά την ενάσκηση αυτής της μέριμνας, η Δημοκρατία δεν παρεμβαίνει στα κυριαρχικά δικαιώματα άλλων κρατών ή στις εσωτερικές τους υποθέσεις."

Με αυτό το πλαίσιο κι αυτές τις διατάξεις, το Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Μακεδονίας δεν περιέχει "αλυτρωτικές διατάξεις" διακριτές κανονιστικά από το ίδιο το θέμα του ονόματος. 




Τετάρτη, Ιανουαρίου 17, 2018

Καταδίκη χώρας για ηχορύπανση από καταστήματα

Για παραβίαση του ατομικού δικαιώματος σεβασμού της ιδιωτικής ζωής και της κατοικίας καταδικάστηκε χθες η Ισπανία από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, επειδή οι δημοτικές αρχές στην Βαλένθια δεν κατάφεραν να προστατεύσουν έναν ηλικιωμένο δημότη από την ηχορύπανση που προκαλείτο από τα μπαρ, τις παμπ και τις ντίσκο που είχαν αδειοδοτήσει! Πρόκειται για την υπόθεση Cuenca Zarzoso κατά Ισπανίας (αρ. 23383/12) και η απόφαση ειναι της 16.1.2018 του Τρίτου Τμηματος του ΕΔΔΑ. 

Ο προσφεύγων είναι γεννηθείς το 1930 και ζει στην Βαλένθια από το 1962. Από το 1974 το Δημοτικό Συμβούλιο της Βαλένθια έχει αδειοδοτήσει καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος έναντι της κατοικίας του. Ενόψει του προβλήματος του θορύβου, το 1983 το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε να μην αδειοδοτήσει άλλα καταστήματα στην περιοχή. Ωστόσο, η απόφαση δεν τηρήθηκε και δόθηκαν νέες άδειες. Το 1993 το Πολυτεχνείο της Βαλένθια εκπόνησε μια μελέτη για τα επίπεδα του θορύβου κατά την νύχτα εντός του Σαββατοκύριακου, για λογαριασμό του Δημοτικού Συμβουλίου. Αναφέρθηκε ότι στην συγκεκριμέμνη περιοχή τα επίπεδα του θορύβου ήταν σημαντικά ανώτερα από τα νόμιμα. 

Το 1994 ο προσφεύγων έγινε πρόεδρος της ένωσης κατοίκων της περιοχής. Με αυτή την ιδιότητά του και για να προστατεύσει τον εαυτό του και τους γείτονές του από την ηχορύπανση υπέβαλε αναφορές εναντίον του Δημοτικού Συμβουλίου, ζητώντας την ανάκληση των αδειών διαφόρων καταστημάτων. Το Δημοτικό Συμβούλιο απέρριψε τα αιτήματά του. 

Το 1996 το Δημοτικό Συμβούλιο θέσπισε τον δημοτικό Κανονισμό για τον θόρυβο και τις δονήσεις. Το 2000 ο δήμος επέβαλε την εγκατάσταση ηχομόνωσης σε παμπ που βρισκόταν στο υπόγειο της πολυκατοικίας του προσφεύγοντος. Η περιοχή κηρύχθηκε "ακουστικά κορεσμένη ζώνη". 

Καθώς όμως το πρόβλημα δεν επιλυόταν, ο προσφεύγων αποφάσισε να αντικαταστήσει τα παράθυρά του με διπλά τζάμια και να εγκαταστήσει κλιματισμό για να αντιμετωπίσει την αυξημένη θερμοκρασία που οφείλετο στα μονίμως κλειστά παράθυρα κατά το καλοκαίρι.

Το 1999, ο προσφεύγων ζήτησε αποζημίωση από το Δημοτικό Συμβούλιο για τις δαπάνες στις οποίες είχε προβεί, αλλά και για ηθική βλάβη. Καθώς δεν έλαβε απάντηση από τις δημοτικές αρχές, ο προσφεύγων υπέβαλε σχετικό αίτημα στο Ανώτατο Δικαστήριο της Βαλένθια, το οποίο απέρριψε το αίτημά του, κρίνοντας οτι δεν υπήρχε αιτιώδης συνάφεια ανάμεσα στην ηχορύπανση και στην βλάβη που επικαλείτο ο προσφεύγων, διότι δεν απέδειξε ότι εντός του διαμερίσματός του ο θόρυβος ξεπερνούσε το επιτρεπόμενο επίπεδο. Το δικαστήριο σημείωσε ότι το διαμέρισμα ήταν στον 4ο όροφο, το οποίο σήμαινε μικρότερη ένταση θορύβου απ' ό,τι σε χαμηλότερο όροφο. Ο προσφεύγων προσέφυγε στο Συνταγματικό Δικαστήριο ισχυριζόμενος ότι το κράτος παραβίαζε τα θεμελιώδη δικαιώματά του, αλλά η προσφυγή απορρίφθηκε. 

Κατόπιν όμως, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε το 2004 την Ισπανία για ηχορύπανση στην υπόθεση Moreno Gómez κατά Ισπανίας (αρ. 4143/02, ΕΔΔΑ 2004‑X). Γι' αυτό τον λόγο, ο δημόσιος κατήγορος υπέβαλε έφεση κατά της απόφασης του Συνταγματικού Δικαστηρίου, προκειμένου να επανεξεταστεί η υπόθεση. Το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε δεκτή την έφεση και κήρυξε παραδεκτή την αίτηση του προσφεύγοντος. Το Σ.Δ. όμως απερριψε την αίτηση του προσφεύγοντος, με τα επιχειρήματα ότι (α) υπόθεση δεν έμοιαζε με την Moreno Gomez, (β) ο προσφεύγων δεν είχε αποδείξει ότι ο θόρυβος εντός του διαμερίσματός του υπερέβαινε το επιτρεπτό όριο, (γ) το δημοτικό συμβούλιο είχε λάβει ειδικά μέτρα για την μείωση της ηχορύπανσης στην γειτονιά του προσφεύγοντος και (δ) δεν αποδείχθηκε ότι τα προβλήματα υγείας του οφείλονταν στην ηχορύπανση. Τρεις δικαστές όμως μειοψήφισαν, θεωρώντας ότι σύμφωνα με την απόφαση Moreno Gomez δεν χρειάζεται πλέον απόδειξη για την σοβαρότητα της ηχορύπανσης εντός της κατοικίας, αλλά το καθοριστικό στοιχείο είναι η τοποθεσία της κατοικίας σε μια εξόχως οχληρή περιοχή και αρκεί ο προσφεύγων να αποδείξει την υπέρβαση ορίων θορύβου στον δρόμο. 

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θεώρησε ανεπίτρεπτα φορμαλιστικό να πρέπει να αποδειχθεί η υπέρβαση του επιτρεπτού ορίου εντός της κατοικίας, καθώς το δημοτικό συμβούλιο είχε κηρύξει την περιοχη ως ακουστικά κορεσμένη ζώνη. Το ΕΔΔΑ αναγνώρισε ότι το Δημοτικό Συμβούλιο είχε μεν λάβει κάποια μέτρα, αλλά τα έκρινε ανεπαρκή ενόψει των προβλημάτων που αντιμετώπιζε ο προσφεύγων. "Οι κανονισμοί για την προστασία των κατοχυρωμένων δικαιωμάτων δεν προσφέρουν πολλά εάν δεν εφαρμόζονται καταλλήλως", αναφέρει το Δικαστήριο. Η κήρυξη μιας περιοχής ως "ακουστικά κορεσμένης ζώνης" δεν αρκεί για την προστασία των κατοίκων. Το ΕΔΔΑ επέβαλε στην Ισπανία να καταβάλει στον προσφεύγοντα 7.000 ευρώ για υλική και ηθική βλάβη και 6.671.26 ευρώ για δικαστικά έξοδα και δαπάνες.


Πέμπτη, Ιανουαρίου 11, 2018

Επιτρέπεται να αποκαλούμε "ρατσιστές" τους ρατσιστές;

Το 2009 στην Ελβετία συζητείτο έντονα και τελικά έγινε ένα δημοψήφισμα με ερώτημα το αν θα έπρεπε να απαγορευτούν ή όχι οι μιναρέδες στην χώρα. Μια ελβετική ΜΚΟ, το Ίδρυμα GRA κατά του Ρατσισμού και του Αντισημιτισμού, ανάρτησε μια ανακοίνωση στην ιστοσελίδα της με τίτλο “Χρονολόγιο - Λεκτικός ρατσισμός”, ένα αφιέρωμα στην συγκέντρωση της νεολαίας του ελβετικού Λαϊκού Κόμματος σε μια ελβετική πόλη, στην οποία υποστηρίχθηκε η διεξαγωγή του δημοψηφίσματος. Στο κείμενο υπήρχε αναφορά σε ομιλία του επικεφαλής της νεολαίας, όπου υποστηρίχθηκε ότι πρέπει να σταματήσει η επέκταση του Ισλάμ στην Ελβετία, ότι ο Ελβετικός πολιτισμός βασίζεται στον Χριστιανισμό και δεν μπορεί να επιτρέψει την αντικατάστασή του με άλλους πολιτισμούς, καταλήγονταε ότι η απαγόρευση των μιναρέδων αποτελούσε έκφραση της διατήρησης της εθνικής ταυτότητας. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ήταν η απαγόρευση των μιναρέδων και η συνταγματική αναθεώρηση για την υλοποίηση του αποτελέσματος.
Τον Αύγουστο του 2010, ο επικεφαλής της νεολαίας του Λαϊκού Κόμματος πήγε την ΜΚΟ στο δικαστήριο για την ανάρτησή της, επικαλούμενος προσβολή της προσωπικότητάς του και ζήτησε από το δικαστήριο να διατάξει την ΜΚΟ να αφαιρέσει το κείμενο από την ιστοσελίδα της και να αναρτήσει την απόφαση του δικαστηρίου. Η ΜΚΟ ισχυρίστηκε ότι η ανάρτηση περιείχε αξιολογική κρίση που θα πρόσέβαλε την προσωπικότητα του επικεφαλής μόνον εάν ήταν αδικαιολόγητα βλαπτική και εξυβριστική. Το δικαστήριο απέρριψε το αίτημα του επικεφαλής της νεολαίας το 2011, κρίνοντας ότι το κείμενο ήταν δικαιολογημένο καθώς αφορούσε μια πολιτική συζήτηση για ένα ζήτημα δημόσιου ενδιαφέροντος. Όμως το εφετείο ανέτρεψε την απόφαση κρίνοντας ότι ο όρος “λεκτικός ρατσισμός” ήταν μικτή αξιολογική κρίση που μπορούσε να προσβάλλει την προσωπικότητα του ατόμου εφόσον δεν βασιζόταν σε ακριβή γεγονότα. Το εφετείο έκρινε ότι ο λόγος του επικεφαλής δεν ήταν ρατσιστικός και διέταξε την ΜΚΟ να αφαιρέσει το άρθρο και να το αντικεταστήσει από την απόφαση του δικαστηρίου. Η ΜΚΟ προσέφυγε στο Ομοσπονδιακο Ανώτατο Δικαστήριο, προβάλλοντας τον καταστατικό σκοπό της ως παρατηρητήριο άρθρων και συνεντεύξεων που σχετίζονταν με τον ρατσισμό και τον αντισημιτισμό. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η ομιλία δεν ήταν ρατσιστική και απέρριψε την προσφυγή της ΜΚΟ.
Τελικά το θέμα τέθηκε ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο σε απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 2018 καταδίκασε την Ελβετία ότι παραβίασε την ελευθερία της έκφρασης της ΜΚΟ, κατά παράβαση του άρθρου 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο υπογράμμισε ότι ο επικεφαλής της νεολαίας ως δημόσιο πρόσωπο έπρεπε να επιδείξει μεγαλύτερο βαθμό ανοχής σε κριτική που του ασκείται από άτομα ή οργανώσεις με αντίθετες πολιτικές απόψεις. Υπενθυμίζοντας την κλασική μέθοδο της διάκρισης ανάμεσα σε ισχυρισμούς γεγονότον που μπορούν να αποδειχθούν αφενός και αξιολογικές κρίσεις αφετέρου που δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο απόδειξης. Εάν μια δήλωση κριθεί ότι αποτελεί αξιολογική κρίση, τότε θα πρέπει να εξεταστεί εάν υπάρχει μια επαρκής πραγματική βάση. Εάν δεν υπάρχει τέτοια βάση, η αξιολογική δήλωση μπορεί να είναι υπερβολική και γι’ αυτό πρέπει να εξετάζονται οι περιστάσεις της υπόθεσης και ο γενικός τόνος των διαμειφθέντων. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξέτασε την ομιλία του επικεφαλής της νεολαίας υπό το πλαίσιο των εκθέσεων διαφόρων θεσμών, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του Ρατσισμού και της Ξενοφοβίας, αλλά και η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων, που είχαν περιγράψει την πρωτοβουλία για την απαγόρευση των μιναρέδων ως ξενοφοβική και ρατσιστική. Ως εκ τούτου, ο χαρακτηρισμός ως “φραστικός ρατσισμός” για την ομιλία του επικεφαλής της νεολαίας κρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ότι δεν στερείτο πραγματικής βάσης. Η ΜΚΟ είχε ισχυριστεί ότι οι δηλώσεις του επικεφαλής της νεολαίας μπορούσαν να αποτελούν αδίκημα κατά την έννοια του αντιρατσιστικού νόμου, υποστηρίζοντας ότι οι πράξεις της δεν είχαν στόχο μια επίθεση ή εξύβριση στο πρόσωπο του επικεφαλής. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξέτασε την βαρύτητα των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στην ΜΚΟ, στην οποία συμπεριλαμβανόταν υποχρέωση καταβολής αποζημίωσης 7.000 ελβετικών φράγκων, κρίνοντας ότι αν και μέτρια η κύρωση αυτή μπορούσε να προκαλέσει ένα “αποτρεπτικό αποτέλεσμα” στην ελευθερία της έκφρασης της ΜΚΟ.
Με αυτό το σκεπτικό, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι τα ελβετικά δικαστήρια δεν εφάρμοσαν την μέθοδο που το ίδιο ακολουθεί κατά την πάγια νομολογία του για να σταθμίσει την ελευθερία της έκφρασης με άλλα δικαιώματα και υποχρέωσε την Ελβετία να καταβάλει το ποσό των 5.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 30.000 ευρώ για δικαστικά έξοδα και δαπάνες.
Όλα όσα αναφέρει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στην υπόθεση GRA Stiftung gegen Rassismus und Antisemitismus κατά Eλβετίας είναι τα κριτήρια που δίνουν την απάντηση στο ερώτημα περί του εάν μπορούμε να αποκαλούμε “ρατσιστές” τους ρατσιστές. Το πλήρες κείμενο της απόφασης στα Αγγλικά είναι αναρτημένο εδώ: http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001...

Τρίτη, Ιανουαρίου 09, 2018

Παράνομες οι κρυφές κάμερες σε σουπερ μάρκετ

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην σημερινή απόφασή του επί της υπόθεσης Lόpez Ribalda κατά Ισπανίας έκρινε με 6 ψήφους έναντι 1 ότι παραβιάστηκε το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής ζωής, αλλά και ομόφωνα ότι δεν παραβιάστηκε το δικαίωμα στην δίκαιη δίκη, λόγω της λειτουργίας κρυφών καμερών σε αλυσίδα σούπερ μάρκετ στην Ισπανία. Οι προσφεύγοντες είχαν απολυθεί κυρίως λόγω βιντεοληπτικού υλικού που είχαν ισχυριστεί ότι παραβίαζε την ιδιωτικότητά τους. Τα Ισπανικά δικαστήρια είχαν δεχτεί το βιντεοληπτικό υλικό ως απόδειξει και είχαν επικυρώσει την απόλυσή τους από το σούπερ μάρκετ.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι κατά το Ισπανικό δίκαιο προστασίας προσωπικών δεδομένων οι προσφεύγοντες έπρεπε να είχαν ειδοποιηθεί ότι παρακολουθούντο με κάμερες, ενώ τέτοια ενημέρωση δεν τους είχε γίνει. Τα δικαιώματα του εργοδότη μπορούσαν να έχουν διασφαλιστεί με άλλα μέτρα και τουλάχιστον έπρεπε να υπάρχει γενική ενημέρωση των εργαζομένων ότι παρακολουθούνται. Τα εθνικά δικαστήρια δεν εξασφάλισαν μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα δικαιώματα των προσφευγόντων επί της ιδιωτικής ζωής τους και στα ιδιοκτησιακά δικαιώματα του εργοδότη.
Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι συνολικά οι προσφεύγοντες είχαν μια δίκαιη δίκη στην Ισπανία καθώς το βιντεοληπτικό υλικό δεν ήταν η μόνη απόδειξη στην οποία βασίστηκαν τα εθνικά δικαστήρια, διότι υπήρξαν και μάρτυρες κατηγορίες που κατέθεσαν εναντίον των εργαζομένων και ότι οι προσφεύγοντες είχαν την δυνατότητα να αμφισβητήσουν το βιντεοληπτικό υλικό δικαστικά.
Ο εργοδότης είχε εγκαταστήσει και ορατές, αλλά και κρυφές κάμερες. Η εταιρία είχε ενημερώσει τους εργαζομένους μόνο για τις ορατές κάμερες. Οι εργαζόμενοι που ήταν ύποπτοι για κλοπές εκλήθησαν σε ιδιαίτερες συναντήσεις και τους επιδείχθηκε το βιντεοληπτικό υλικό, στο οποίο εμφαίνονταν να διευκολύνουν πελάτες και άλλους συνεργάτες σε κλοπές και να κλέβουν και οι ίδιοι. Τρεις από τους πέντε προσφεύγοντες είχαν υπογράψει εξωδικαστική συμφωνία αναγνωρίζοντας την εμπλοκή τους στην κλοπή και παραιτήθηκαν από το δικαίωμα προσβολής της απόλυσής τους στα δικαστήρια, ενώ και ο εργοδότης δεσμεύτηκε να μην τους μηνύσει για την κλοπή. Οι άλλοι δύο προσφεύγοντες δεν υπέγραψαν την συμφωνία. Τελικά όλοι οι εργαζόμενοι προσέφυγαν στα δικαστήρια, αλλα οι απολύσεις τους απορρίφθηκαν από τα Πρωτοδικεία και από το Ανώτατο Δικαστήριο, τα οποία έκριναν ότι το βιντεοληπτικό υλικό είχε αποκτηθεί νόμιμα.
Η Ισπανία καταδικάστηκε να πληρώσει 4.000 ευρώ σε κάθε εργαζόμενο για ηθική βλάβη και για δικαστικά έξοδα 500 ευρώ στον πρώτο και 568,86 ευρώ σε καθέναν από τους άλλους.

Τετάρτη, Δεκεμβρίου 20, 2017

Yποχρεώσεις διαφάνειας κατά τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων

Τις κατευθυντήριες οδηγίες για τις υποχρεώσεις διαφάνειας που έχουν όσοι επεξεργάζονται προσωπικά δεδομένα δημοσίευσε σε ένα αρχικό έγγραφο η Ομάδα Εργασίας για την Προστασία των Προσωπικών Δεδομένων του άρθρου 29 της Οδηγίας 95/46, προς διαβούλευση έως τις 23.1.2018.

Ανάμεσα στους γενικούς κανόνες διαφάνειας που οφείλουν να τηρούν οι οργανισμοί, η Ομάδα Εργασίας αναφέρει και ορισμένα πρακτικά παραδείγματα με βέλτιστες πρακτικές.

Για την "Πολιτική απορρήτου" ή "Πολιτική προστασίας προσωπικών δεδομένων" που περιλαμβάνεται σε ιστοσελίδες, οι οδηγίες αναφέρουν ότι πρέπει να είναι ορατές κι ότι ο χρωματισμός ή η στοιχειοθεσία που καθιστά το κείμενό τους λιγότερο παρατηρήσιμο ή δύσκολα εντοπίσιμο στην ιστοσελίδα δεν τις καθιστούν "επαρκώς προσβάσιμες" όπως επιβάλλει ο ΓΚΠΔ.

Για τις εφαρμογές (apps), οι πληροφορίες ιδιωτικότητας πρέπει να είναι προσβάσιμες από το online καταστημα πριν από την καταφόρτωση (download) της εφαρμογής. Μετά την εγκατάσταση της εφαρμογής, η πρόσβαση στις πληροφορίες ιδιωτικότητας δεν πρέπει να βρίσκονται με περισσότερα από δύο κλικ ("two taps away")

Όταν συλλέγονται διαδικτυακά προσωπικά δεδομένα, η βέλτιστη πρακτική είναι να ενημερώνεται το υποκείμενο από την ίδια σελίδα στην οποία συλλέγονται. 

Η γλώσσα που χρησιμοποιείται πρέπει να είναι σαφής για το τί πρόκειται να συμβεί με τα προσωπικά δεδομένα. Οι οδηγίες αναφέρουν ως μη επαρκώς σαφείς τις διατυπώσεις:

"Ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε προσωπικά δεδομένα σας για την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών
"Ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε προσωπικά δεδομένα σας για ερευνητικούς σκοπούς"
"Ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε προσωπικά δεδομένα σας για προσωποποιημένες υπηρεσίες"

Όταν μια υπηρεσία απευθύνεται σε παιδιά, θα πρέπει να χρησιμοποιείται γλώσσα κατανοητή από παιδιά. Ως παράδειγμα τέτοιας γλώσσας, οι οδηγίες αναφέρουν ένα έγγραφο της Unicef που παρουσιάζει την Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού σε Γλώσσα Φιλική για τα Παιδιά.

Σε περιπτώσεις που μια συσκευή συλλέγει προσωπικά δεδομένα χωρίς, όμως, να έχει οθόνη,  (π.χ. σταθερό τηλέφωνο) ή σε περίπτωση που απευθύνεται σε ανθρώπους με μειωμένη ή χωρίς ακοή, οι πληροφορίες πρέπει να δίνονται προφορικά, με ηχογραφημένο μήνυμα.

Σε περίπτωση μεταβολής της επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων, η πληροφόρηση πρέπει να γίνεται με το ίδιο μέσο, αλλά με τρόπο διακριτό από την υπηρεσία, όπως π.χ. στην περίπτωση της άμεσης διαφήμισης κι όχι ως μέρος και περιεχόμενο της υπηρεσίας.

Η δημοσιοποίηση ενός μέρους της Εκτίμησης Αντικτύπου ή του Κώδικα Συμπεριφοράς (ως προς την προστασία δεδομένων) ενδείκνυεται επίσης κατά τις οδηγίες ως μια καλή πρακτική για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων διαφάνειας.

Για το δικαίωμα των ασθενών περί λήψης αντιγράφων των προσωπικών δεδομένων τους από υπηρεσίες υγείας, οι οδηγίες αναφέρουν ένα θετικό κι ένα αρνητικό παράδειγμα. Το θετικό παράδειγμα είναι η ύπαρξη διαδικτυακής φόρμας υποβολής του αιτήματος στην ιστοσελίδα της υπηρεσίας υγείας, αλλά και έντυπης φόρμας αίτησης στον χώρο της υπηρεσίας. Το αρνητικό παράδειγμα είναι μια γενικού τύπου ανακοίνωση στην ιστοσελίδα που λέει στους ασθενείς να απευθυνθούν στο τμήμα εξυπηρέτησης πελατών.

Για την υπενθύμιση των πληροφοριών σχετικά με την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, οι οδηγίες αναφέρουν το παράδειγμα του χρήστη που έχει εγκαταστήσει μια εφαρμογή, έχοντας λάβει όλες τις πληροφορίες, αλλά μετά από 6 μήνες ενεργοποιεί και την δυνατότητα άμεσων μηνυμάτων της ίδιας εφαρμογής, οπότε όμως λαμβάνει πληροφόρηση μόνο για το συγκεκριμένο εργαλείο, ενώ η Ομάδα Εργασίας αναφέρει ότι θα πρέπει να λάβει όλη την πληροφόρηση για το σύνολο της εφαρμογής εκ νέου.

Ως περίπτωση που είναι αδύνατη η παροχή πληροφοριών στο υποκείμενο των δεδομένων, οι οδηγίες αναφέρουν το παράδειγμα πληροφοριών που πληρώνονται εκ των υστέρων, δηλ. μετά την εγγραφή του χρήστη, αλλά ο υπεύθυνος επεξεργασίας αναζητά πληροφορίες πιστοληπτικής ικανότητας χωρίς να έχει συγκρατήσει έγκυρα στοιχεία επικοινωνίας με τον καταναλωτή.

Ως παράδειγμα δυσανάλογης προσπάθειας για την ενημέρωση των υποκειμένων η Ομάδα Εργασίας παραθέτει την έρευνα ιστορικών μελετητών επί βάσης δεδομένων επωνύμων 20.000 ατόμων, τα οποία συλλέχθηκαν πριν 50 έτη και δεν έχουν επικαιροποιηθεί από τότε, χωρίς να παρατίθεται και δεδομένα διευθύνσεων και εντοπισμού τους. Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος της βάσης δεδομένων και ιδιαίτερα την ηλικία των δεδομένων μπορεί να θεωρηθεί δυσανάλογη η προσπάθεια να προσπαθήσουν οι μελετητές να εντοπίσουν τα υποκείκμενα των δεδομένων ατομικά για να τα ενημερώσουν.

Ως περίπτωση ακύρωσης του σκοπού της επεξεργασίας που επιτρέπει την μη ενημέρωση του υποκειμένου των δεδομένων, η Ομάδα Εργασίας αναφέρει την υποχρέωση μιας τράπεζας να επισημάνει την κίνηση ενός τραπεζικού λογαριασμού σύμφωνα με την νομοθεσία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Όμως, στο παράδειγμα αναφέρεται ότι η τράπεζα πρέπει εκ των προτέρων να έχει ενημερώσει τους κατόχους λογαριασμών ότι τα δεδομένα τους μπορεί να υποβληθούν σε επεξεργασία για αυτόν τον σκοπό.

Ως περίπτωση άρσης της υπόχρέωσης ενημέρωσης του υποκειμένου λόγω νομικής πρόβλεψης της επεξεργασίας των δεδομένων η Ομάδα Εργασίας αναφέρει το παράδειγμα φορολογικής αρχής που λαμβάνει δεδομένα εργαζομένων από τον εργοδότη βάσει νομοθετικής διάταξης. Σε αυτή την περίπτωση δεν χρειάζεται να ενημερώνονται τα υποκείμενα για την διαβίβαση των δεδομένων τους, διότι προβλέπεται από ρητή νομοθετική διάταξη.

Ως περίπτωση άρσης της υποχρέωσης ενημέρωσης του υποκειμένου λόγω νομοθετικά κατοχυρωμένης υποχρέωσης τήρησης απορρήτου από τον υπεύθυνο επεξεργασίας, η Ομάδα Εργασίας αναφέρει την περίπτωση ιατρού στον οποίο ανακοινώνονται δεδομένα συγγενών από μία ασθενή του που έχει γενετική πάθηση: ο γιατρός δεν χρειάζεται να ανακοινώσει την συλλογή αυτών των δεδομένων στους συγγενείς, διότι διαφορετικά θα παραβίαζε το ιατρικό απόρρητο.

Άρειος Πάγος: η ευθύνη για τα σχόλια των χρηστών δεν ανήκει στον διαχειριστή της ιστοσελίδας

Με ιδιαίτερη υπερηφάνεια παρουσιάζω σήμερα την απόφαση του Αρείου Πάγου, ο οποίος ανέτρεψε την αντίθετη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κατά τ...

Βασίλης Σωτηρόπουλος

Η φωτογραφία μου
O ρόλος του νομικού στο σύγχρονο κόσμο είναι να ελέγχει κάθε μορφή εξουσίας, υπενθυμίζοντας την υποχρέωση για σεβασμό της ανθρώπινης αξίας.

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Ετικέτες